كه گفتيم نبايد به خبر فساق عمل كند . در آنجا گفتيم اگر عمل كند گرفتار جهالت و بناى عمل بر اساس جهالت شده است ، اطاعت كردنش از شما هم همين محذور را دارد . مضمون اين آيه روشن كردن مؤمنين است به اينكه خداى سبحان ايشان را به جاده رشد انداخته ، و به همين جهت است كه ايمان را محبوبشان كرده و در دلهايشان زينت داده ، و كفر و فسوق و عصيان را از نظرشان انداخته ، پس بايد كه از اين معنا غفلت نكنند كه رسول خدا ( ص ) را دارند . كسى را دارند كه مؤيد از ناحيه خداست . كسى را دارند كه از ناحيه پروردگارش بينه اى دارد كه هرگز جز به راه رشد نمىبرد ، و به سوى چاه و گمراهى نمىكشاند ، پس بايد او را اطاعت كنند ، و هر چه او اراده مىكند اراده كنند ، و هر چه او اختيار مىكند اختيار كنند ، و اصرار نورزند كه آن جناب ايشان را در آراء و اهوائشان اطاعت كند ، چون اگر او ايشان را در بسيارى از امور اطاعت كند ، هلاك مىشوند ، و به تعب مىافتند . پس جمله * ( « وَاعْلَمُوا أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللَّه » ) * عطف است بر جمله * ( « فَتَبَيَّنُوا » ) * ى در آيه قبل ، و اگر در جمله مورد بحث خبر را بر مبتدا مقدم داشته ، و به جاى اينكه بفرمايد « ان رسول اللَّه فيكم » فرموده * ( « أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللَّه » ) * براى اين بوده كه انحصار را برساند و بفهماند اين تنها شماييد كه چنين نعمتى در اختيار داريد . و نيز به لازمه اين انحصار هم اشاره كرده باشد ، و بفهماند لازمه اينكه رسول خدا ( ص ) تنها در اختيار شما است ، اين است كه شما هم به رشد او چنگ بزنيد ، و از گمراهى اجتناب بكنيد ، و در امور به او مراجعه نموده ، اطاعتش كنيد ، و دنبال راهش حركت كنيد ، نه اينكه دنباله هواهاى نفسانى خود را گرفته ، توقع داشته باشيد كه آن جناب هم تابع هواهاى شما شود . پس معناى جمله اين شد كه : فراموش مكنيد كه رسول خدا تنها در بين شما است - و اين كنايه است از اينكه واجب است در امور خود به او مراجعه كنند و ( با ساير اقوامى كه از چنين نعمتى برخوردار نيستند فرق داشته باشند ) در هر پيشامدى كه با آن مواجه مىشوند طبق نظريه آن جناب رفتار نموده هر چه او دستور مىدهد عمل كنند ، بدون اينكه كمترين دخالتى به هواى نفس خود دهند . * ( « لَوْ يُطِيعُكُمْ فِي كَثِيرٍ مِنَ الأَمْرِ لَعَنِتُّمْ » ) * - يعنى اگر رسول خدا در بسيارى از امور به دلخواه شما رفتار كند به زحمت مىافتيد و هلاك مىشويد . و اين جمله تقريبا به منزله جواب از سؤالى است تقديرى ، گويا كسى پرسيده : به چه دليل در امور و حوادث به آن جناب مراجعه كنيم و او به ما مراجعه نكند ، و به دلخواه ما رفتار ننمايد ؟ در پاسخ فرموده « براى اينكه اگر به