به اهل كتاب داديم ، كه همه دلالت داشتند بر صدق ادعاى او ، و يكى از آن علامتها اين بود كه پيغمبر آخر الزمان در مكه ظهور مىكند ، و يكى ديگر اينكه به يثرب هجرت مىكند ، و نيز اهل يثرب او را يارى مىكنند ، و امثال اين علامتها كه در كتب اهل كتاب پيشگويى شده بود . * ( « فَمَا اخْتَلَفُوا إِلَّا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْياً بَيْنَهُمْ » ) * - اين جمله به اختلافهاى دينى كه به درهم شدن حق و باطل در بين مردم جاهليت انجاميد اشاره نموده ، مىفرمايد : آن اختلافها و اين اختلاط حق و باطل از جهت شبهه و جهل نبود ، بلكه علماى ايشان آن را ايجاد كردند ، چون در بين خود حسادت و دشمنى داشتند . * ( « إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِي بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فِيما كانُوا فِيه يَخْتَلِفُونَ » ) * - اين جمله اشاره است به اينكه اختلاف اهل كتاب ، و اختلاط حق و باطل در بين آنان بىاثر نيست ، و به زودى اثرش را خواهد كرد ، و خداى تعالى در روز قيامت بين آنان داورى نموده ، بر حسب آنچه كه اعمالشان اقتضاء دارد جزايشان مىدهد . * ( « ثُمَّ جَعَلْناكَ عَلى شَرِيعَةٍ مِنَ الأَمْرِ فَاتَّبِعْها وَلا تَتَّبِعْ أَهْواءَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ » ) * خطاب در اين جمله به رسول خدا ( ص ) است كه امتش نيز با او در آن خطاب شريكند . و كلمه « شريعه » به معناى طريق و راهى است كه آدمى را به لب آب مىرساند . و كلمه « أمر » در اينجا به معناى امر دين است . و معناى جمله اين است كه : بعد از آنكه به بنى اسرائيل داديم آنچه را كه داديم ، تو را بر طريقه خاصى از امر دين الهى قرار داديم ، و آن عبارت است از شريعت اسلام كه رسول اسلام و امتش بدان اختصاص يافتند . * ( « فَاتَّبِعْها . . . » ) * - در اين جمله رسول خدا ( ص ) را مامور مىكند كه تنها پيرو دين و فرامينى باشد كه به وى وحى مىشود ، و از هواهاى جاهلان كه مخالف دين الهى هستند پيروى نكند . از اين آيه دو نكته استفاده مىشود : اول اينكه پيامبر اسلام هم مانند ساير امت مكلف به دستورات دينى بوده است . دوم اينكه هر حكم و عملى كه مستند به وحى الهى نباشد ، و يا بالأخره منتهى به وحى الهى نباشد ، هوايى نفسانى از هواهاى جاهلان است ، و نمىتوان آن را علم ناميد . * ( « إِنَّهُمْ لَنْ يُغْنُوا عَنْكَ مِنَ اللَّه شَيْئاً . . . » ) * اين جمله نهى از پيروى از اهواء مردم نادان را تعليل مىكند . كلمه « يغنوا » از مصدر « اغناء » است كه به معناى بردن حاجت به نزد ديگرى است . و حاصل معناى جمله اين است