« فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَيَلْعَبُوا حَتَّى يُلاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ » « 1 » ، و آيه « فَاصْفَحْ عَنْهُمْ وَقُلْ سَلامٌ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ » « 2 » مىباشد . و معنايش اين است كه : اى رسول گرامى من ، به مؤمنين دستور بده از اين مستكبرين كه به آيات خدا استهزاء نموده و انتظار ايام خدا را ندارند ، اغماض كنند تا آنكه خداى تعالى بر طبق آنچه كرده‌اند جزايشان دهد ، چه ، روز جزاء يكى از ايام خدا است . و خلاصه از اين منكرين قيامت درگذرند تا خدا در روزى از روزهاى خود ايشان را به كيفر اعمالشان برساند . و در جمله * ( « لِيَجْزِيَ قَوْماً » ) * ، اسم ظاهر « قوما » به جاى ضمير به كار رفته . به تعبير ديگر : مقتضاى سياق اين بود كه بفرمايد « ليجزيهم » ، ولى به جاى ضمير مرجع ضمير را آورد ، و آن را نكره هم آورد ، نكره اى كه هيچ وصفى برايش ذكر نكرد ، و اين بدان جهت است كه امر ايشان را تحقير كرده باشد ، و بفهماند كه خدا هيچ عنايتى به شان و كار آنان ندارد ، تو گويى قومى ناشناخته‌اند ، و كسى آنان را به عنوان اينكه قوم معينى هستند نمىشناسد ، و اعتنايى به هيچ يك از شؤون آنان ندارد . و با بيانى كه در معناى آيه گذشت اتصال و ارتباط آيه شريفه به ما قبل و ما بعدش روشن مىگردد . و نيز روشن مىشود كه معناهاى مختلفى كه مفسرين براى آيه كرده‌اند صحيح نيست ، و اگر خواننده عزيز بخواهد به آن معانى واقف گردد ، بايد به تفاسير مفصل مراجعه كند . * ( « مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِه وَمَنْ أَساءَ فَعَلَيْها ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ » ) * اين آيه به منزله تعليلى است براى جمله * ( « لِيَجْزِيَ قَوْماً . . . » ) * و به همين جهت واو عاطفه بر سرش در نيامده ، و استينافى - يعنى جمله اى و - نيز نيست . در نتيجه اگر به منزله تعليل باشد ، معنايش اين مىشود : خداى تعالى ايشان را به آنچه كردند جزاء مىدهد ، براى اينكه اعمال هرگز بى اثر رها نمىشود ، بلكه هر كس عملى صالح كند از آن بهره مند مىشود ، و هر كس عملى زشت كند از آن متضرر مىگردد . و بعد همگى شما بسوى پروردگارتان مراجعه خواهيد نمود ، و او بر حسب اعمالى كه كرده‌ايد جزايتان مىدهد ، اگر اعمالتان خير باشد جزاى خير ، و اگر شر باشد جزاى شر مىدهد .

--> ( 1 ) رهايشان كن تا سرگرم ياوه هاى خود باشند ، تا آنكه ديدار كنند آن روزى را كه وعده داده شده‌اند . سوره معارج ، آيه 42 . ( 2 ) از ايشان چشمپوشى كن و به ايشان بگو « سلام » كه به زودى خواهند فهميد . سوره زخرف ، آيه 89 .