مىخواهند ، و اين بدان جهت است كه اهل دوزخ محجوب از خدا هستند ، هم چنان كه در جاى ديگر فرموده : « كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ » « 1 » ، و نيز فرموده : « قالَ اخْسَؤُا فِيها وَلا تُكَلِّمُونِ » « 2 » . پس معناى آيه مورد بحث اين مىشود : مجرمين از مالك دوزخ درخواست مىكنند كه او از خدا درخواست كند كه مرگشان را برساند . معناى « قضاء عليه » ميراندن است ، و منظور مجرمين از اين مرگ معدوم شدن و باطل محض گشتن است تا شايد به اين وسيله از عذاب اليم و شقاوتى كه دارند نجات يابند . و اين هم يكى از مواردى است كه ملكات دنيوى دوزخيان ظهور مىكند و از پرده برون مىافتد ، چون در دنيا هم كه بودند مرگ را نابودى مىپنداشتند ، نه انتقال از سرايى به سرايى ديگر ، لذا در دوزخ تقاضاى مرگ مىكنند ، مرگ به همان معنايى كه در دنيا در ذهنشان مرتكز بود ، و گر نه بعد از مردن فهميدند كه حقيقت مرگ چيست و ديگر معنا ندارد كه چنان حقيقتى را درخواست كنند ، اما ناخودآگاه ملكاتشان ظهور مىكند . * ( « قالَ إِنَّكُمْ ماكِثُونَ » ) * - يعنى مالك به ايشان مىگويد : نه ، شما در همين زندگى شقاوتبار و در اين عذاب اليم خواهيد بود . * ( « لَقَدْ جِئْناكُمْ بِالْحَقِّ وَلكِنَّ أَكْثَرَكُمْ لِلْحَقِّ كارِهُونَ » ) * از ظاهر اين آيه برمىآيد كه تتمه كلام مالك دوزخ باشد كه از زبان ملائكه - كه خود او نيز از آنها است - مىگويد : ما در دنيا برايتان حق را آورديم ، اما شما از حق كراهت داشتيد . بعضى « 3 » از مفسرين گفته‌اند : كلام خداى تعالى است ، ولى اين احتمال بعيد است ، چون در آيات قبل گفتيم كه اهل دوزخ از پروردگارشان محجوبند ، و خدا با ايشان تكلم نمىكند . و خطاب « كم » در آيه شريفه به دوزخيان است ، بدان جهت كه انسانند ، در نتيجه معنايش اين است كه : ما براى شما انسانها حق آورديم ، ولى بيشتر شما - كه همان مجرمانند - از حق كراهت داشتيد . بعضى « 4 » از مفسرين گفته‌اند : مراد از « حق » مطلق حق است ، هر چه مىخواهد باشد ،

--> ( 1 ) حاشا كه آنان امروز از پروردگار خود محجوب و در پرده‌اند . سوره مطففين ، آيه 15 . ( 2 ) در دوزخ بمانيد ، و از رحمت من دور باشيد و حرف نزنيد . سوره مؤمنون ، آيه 108 . ( 3 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 57 . ( 4 ) روح المعانى ، ج 25 ، ص 102 .