سبب عبارت است از پيمودن طريق بندگى ، و آن هم احتياج به هدايت خود خدا دارد . پس برگشت درخواست مغفرت براى اهل زمين به اين درخواست است كه خدا براى آنان دينى تشريع كند ، و آن گاه كسانى را كه به آن دين مىگروند بيامرزد . پس معناى جمله مورد بحث اين مىشود : كه ملائكه از خداى سبحان درخواست مىكنند كه براى ساكنين زمين از طريق وحى دينى تشريع كند ، و آن گاه به وسيله آن دين ايشان را بيامرزد . شاهد بر اين معنا اين است كه جمله مورد بحث در خلال سياقى واقع شده كه در صدد بيان صفت وحى است . و نيز شاهد ديگرش اين است كه براى اهل زمين طلب مغفرت مىكنند ، و معنا ندارد ملائكه براى همه اهل زمين طلب مغفرت كنند ، و از خدا بخواهند حتى مشركين را كه مىگفتند « اتَّخَذَ اللَّه وَلَداً » بيامرزد ، با اينكه قبلا از خود ملائكه حكايت كرده بود كه « وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا » « 1 » پس ناگزير بايد بگوييم منظور از طلب مغفرت ، طلب وسيله و سبب مغفرت است ، و آن همين است كه نخست براى اهل زمين دينى تشريع كند ، تا سپس متدينين به آن دين را بيامرزد . * ( « أَلا إِنَّ اللَّه هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ » ) * - يعنى آگاه باش كه خداى سبحان بدان جهت كه متصف به دو صفت مغفرت و رحمت است ، و او را به نام غفور و رحيم مىخوانيد ، ساحت قدسش اقتضاء مىكند كه براى اهل زمين كارى كند و زمينه اى فراهم سازد كه به مغفرت و رحمت او برسند و آن كار همين است كه از راه وحى و رسالت دينى برايشان تشريع كند كه به وسيله آن به سوى سعادت خود هدايت شوند . بعضى از مفسرين « 2 » گفته‌اند در جمله * ( « أَلا إِنَّ اللَّه . . . » ) * اشاره اى است به اينكه خداى تعالى هم استغفار ملائكه را قبول كرده ، و هم بيشتر از آن مقدارى را كه ملائكه خواسته‌اند مغفرت و رحمت مىدهد . * ( « وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِه أَوْلِياءَ اللَّه حَفِيظٌ عَلَيْهِمْ وَما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ » ) * بعد از آنكه از آيات قبل استفاده شد كه خداى تعالى تنها ولى بندگان خويش است ، و جز او ولى ديگرى نيست ، و تنها او متولى امور سكنه زمين است كه برايشان دينى تشريع كند ، دينى كه خودش بپسندد ، و آن را به مقتضاى اسماء حسنا و صفات عليائش از طريق وحى به انبياء به ايشان برساند ، و لازمه اين ولايت آن بود كه سكنه زمين غير از او كسى را ولى خود

--> ( 1 ) فقط براى مؤمنين استغفار مىكنند . سوره مؤمن ، آيه 7 . ( 2 ) روح المعانى ، ج 25 ، ص 12 .