« اين از عمل شيطانست » ، و با در نظر گرفتن اينكه كلمه « من » ابتدايى است ، و معناى جنس و يا منشا بودن را مىرساند ، اين معنا را افاده مىكند كه : اين كتك كارى كه در ميان آن دو اتفاق افتاده بود ، از جنس عملى است كه به شيطان نسبت داده مىشود ، و يا از عمل شيطان ناشى مىگردد ، چون شيطان است كه در ميان آن دو عداوت و دشمنى افكنده و به كتككارى يكديگر وادارشان كرده است و كار بدانجا منجر شد كه موسى مداخله كرد . و مرد قبطى به دست او كشته شد ، و موسى دچار خطر و گرفتارى سختى گرديد . آرى موسى مىدانست كه اين جريان پنهان نمىماند ، و به زودى قبطيان عليه او مىشورند . و اشراف و درباريان و فرعون از او و از هر كسى كه در جريان مزبور مداخله داشته ، شديدترين انتقام را خواهند گرفت . اينجا بود كه متوجه شد در آن مشتى كه به آن مرد قبطى زد كه اين كار او را در معرض هلاكت قرار داد ، اشتباه كرده و اين وقوع در اشتباه را به خدا نسبت نمىدهد ، براى اينكه خداى تعالى جز به سوى حق و صواب راهنمايى نمىكند لذا حكم كرد به اينكه اين عمل منسوب به شيطان است . و اين عمل ( كشتن قبطى ) هر چند نافرمانى موسى نسبت به خداى تعالى نبود ، براى اينكه اولا خطاى بود نه عمدى ، و ثانيا جنبه دفاع از مرد اسرائيلى داشت ، و مرد كافر و ظالمى را از او دفع كرد ، و ليكن در عين حال اين طور هم نبوده كه شيطان در آن هيچ مداخله اى نداشته باشد ، چون شيطان همانطور كه از راه وسوسه آدمى را به گناه و نافرمانى خدا وا مىدارد ، همچنين او را به هر كار مخالف صواب نيز وادار مىكند ، كارى كه گناه نيست ، ليكن انجامش مايه گرفتارى و مشقت است ، هم چنان كه آدم و همسرش را از راه خوردن آن درخت ممنوع ، گرفتار نمود ، و كار آنان را به آنجا كشانيد كه از بهشت بيرون شوند . پس در حقيقت جمله * ( « هذا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ » ) * اظهار انزجار موسى ( ع ) است از آنچه واقع شد كه آن دو نفر به جان هم افتادند و او ناگزير به مداخله گرديد و كار به كشته شدن قبطى انجاميد و خلاصه ، انزجار از اين گرفتارى سخت و ندامت از آن است ، و اينكه فرمود : * ( « إِنَّه عَدُوٌّ مُضِلٌّ مُبِينٌ » ) * اشاره است از آن جناب به اينكه اين كارى كه از او سرزد نوعى ضلالت است ، كه به شيطان منسوب است ، هر چند كه نافرمانى كه موجب مؤاخذه است نبود ، بلكه صرفا اشتباه بود ، ليكن همين اشتباه هم منسوب به خدا نيست . بلكه منسوب به شيطان است كه دشمن و گمراه كننده آشكار است ، و اين واقعه كار اشتباه و از سوء تدبير او بود ، كه او را به عاقبت وخيم مبتلا مىكرد ، و به همين جهت وقتى فرعون به وى اعتراض