* ( « وَإِنَّا عَلى أَنْ نُرِيَكَ ما نَعِدُهُمْ لَقادِرُونَ » ) * اين جمله خطاب به رسول خدا ( ص ) است و منظور از آن تسليت و دلخوش كردن او است و مىفرمايد كه : خداى تعالى قادر است تو را از عذابى كه به مشركين نشان مىدهد نجات دهد و شايد مراد از آن عذاب همان عذابى است كه در جنگ بدر بر سر مشركين آورد ، و با اينكه به رسول خدا ( ص ) و مؤمنين هم نشان داد ، مع ذلك آنان را نجات داده ، بلكه مايه شفاى غيظ دلهاى آنان كرد . * ( « ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَصِفُونَ » ) * يعنى آنچه بدى از ايشان مىبينى با نيكى تلافى كن و تازه از بين خوبىها خوبتر آنها را انتخاب كن ، مثل اينكه اگر بدى آنان به صورت آزار و اذيت است ، تو ، به ايشان احسان كن و منتها درجه طاقت خود را در احسان به ايشان مبذول بدار ، و اگر اين مقدار نتوانستى هر چه را كه توانستى ، و اگر آن هم مقدور نبود حد اقل از ايشان اعراض كن . و اينكه فرمود : * ( « نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَصِفُونَ » ) * ما بهتر مىدانيم كه چه برداشتى از دعوت تو دارند ، يك نوع تسليت خاطر رسول خدا ( ص ) است ، تا از آنچه از ايشان مىبيند ناراحت و غمگين نشود و از جرأتى كه نسبت به پروردگارشان به خرج مىدهند ، اندوهگين نگردد ، چون خدا بهتر مىداند كه چه چيزها مىگويند . * ( « وَقُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزاتِ الشَّياطِينِ وَأَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ يَحْضُرُونِ » ) * در مجمع البيان گفته كلمه « همزه » به معناى شدت دفع است ، و حرف همزه ( يكى از حروف الفبا ) را هم از اين جهت همزه ناميده‌اند كه چون از ته حلق ادا مىشود ، بايد بيشتر به حلق اعتماد داشته باشد ، و با فشار بيشترى به خارج دفع گردد ، و همزه شيطان به معناى دفع او به سوى گناهان از راه گمراه كردن است « 1 » . و در تفسير قمى از امام عسكرى ( ع ) نقل كرده كه فرمود همزه شيطان آن وسوسه هايى است كه در دلت مىاندازد « 2 » . در اين دو آيه رسول خدا ( ص ) را دستور مىدهد كه از اغواى شيطانها به پروردگار خود پناه ببرد ، و از اينكه شيطانها نزدش حاضر شوند به آن درگاه ملتجى شود و در اين تعبير اشاره اى هم به اين معنا هست كه شرك و تكذيب مشركين هم از همان همزات شيطانها ، و احاطه و حضور آنها است .

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 7 ، ص 116 . ( 2 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 93 .