قدرت نداشتن بتها بر نفع و ضرر رساندن به پرستندگان ، مطلبى است و ضرر داشتن بتپرستى كه همان بدبختى دائمى و عذاب هميشگى است ، مطلبى ديگر . * ( « وَما أَرْسَلْناكَ إِلَّا مُبَشِّراً وَنَذِيراً » ) * يعنى ما در رسالت تو غير از تبشير و انذار تكليفى به گردنت نگذاشته‌ايم پس اگر اينان معاند پروردگار خويشند و با دشمن او ، يعنى با شيطان همكارى مىكنند ، تو تقصيرى ندارى و ايشان خداى را خسته و ناتوان نمىكنند و جز به خود مكر و دشمنى نمىكنند . اين آن معنايى است كه از سياق استفاده مىشود . پس بنا بر اين ، جمله * ( « وَما أَرْسَلْناكَ إِلَّا مُبَشِّراً وَنَذِيراً » ) * ، فصلى است از كلام ، نظير جمله * ( « أفَأَنْتَ تَكُونُ عَلَيْه وَكِيلًا » ) * در فصل سابق . و از همين جا خوب روشن مىشود اينكه بعضى « 1 » از مفسرين آيه را تسليت براى رسول خدا ( ص ) گرفته و گفته‌اند : « مراد اين است كه ما تو را تنها مبشر مؤمنين و منذر كافرين فرستاديم ، پس ديگر درباره ايمان نياوردن كفار غم مخور » صحيح نيست . * ( « قُلْ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْه مِنْ أَجْرٍ إِلَّا مَنْ شاءَ أَنْ يَتَّخِذَ إِلى رَبِّه سَبِيلًا » ) * ضمير در « عليه » به قرآن بر مىگردد ، بدين جهت كه تلاوت آن از ناحيه رسول خدا ( ص ) براى كفار ، همان تبليغ رسالت است ، هم چنان كه فرمود : « إِنَّ هذِه تَذْكِرَةٌ فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّه سَبِيلًا » « 2 » و نيز فرمود : « قُلْ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْه مِنْ أَجْرٍ وَما أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ » « 3 » . جمله « * ( إِلَّا مَنْ شاءَ أَنْ يَتَّخِذَ إِلى رَبِّه سَبِيلًا ) * » استثنايى است منقطع ( يعنى بدون مستثنا منه ) ، ولى در معنا ، استثناى متصل است ، چون در معناى اين است كه فرموده باشد : « الا ان يتخذ الى ربه سبيلا من شاء ذلك » « 4 » نظير آيه « يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَلا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّه بِقَلْبٍ سَلِيمٍ »

--> ( 1 ) ابن كثير ، ج 5 ، ص 160 و مجموعة من التفاسير ، ج 4 ، ص 452 . ( 2 ) اين قرآن تنها تذكر است ، حال هر كه مىخواهد راهى به سوى پروردگار خويش باز كند . سوره مزمل ، آيه 19 . سوره دهر ، آيه 29 . ( 3 ) بگو من در مقابل اين قرآن اجرى از شما نمىخواهم ، و خود راى هم به زحمت نمىاندازم ، اين جز تذكرى براى عالميان نيست . سوره ص ، آيه 86 و 87 . ( 4 ) من از شما در برابر اين قرآن اجرى نمىخواهم مگر اينكه به سوى پروردگارش هر كه بخواهد راهى بگيرد .