السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
253
تفسير الميزان ( فارسي )
آيه قبل كه طعن به قرآن را از ايشان حكايت مىكرد ، و مىفرمود : * ( « وَقالَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذا إِلَّا إِفْكٌ افْتَراه . . . » ) * . و اگر از رسول خدا ( ص ) تعبير به * ( « لِهذَا الرَّسُولِ » ) * كردند ، با اينكه رسول بودنش را قبول نداشتند ، از باب تمسخر و ريشخند است . و جمله * ( « ما لِهذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعامَ وَيَمْشِي فِي الأَسْواقِ ) * - اين چه رسولى است كه غذا مىخورد و در بازارها راه مىرود ؟ » استفهام از تعجب است ، و وجه آن اين است كه وثنى مذهبان اتصال به غيب را براى بشر ممكن نمىدانستند ، چون وجود او مادى ، و فرو رفته در ظلمتهاى ماده ، و ملوث به قذارتهاى آن است ، و به همين جهت بود كه در توجه به سوى « لاهوت » متوسل به ملائكه مىشدند ، و آنها را عبادت مىكردند تا ملائكه نزد خدا شفاعتشان كنند و به خدا نزديكشان سازند ، پس از نظر بتپرستان ملائكه مقربين نزد خدايند و متصل به غيب هستند ، آنهايند كه مىتوانند از طرف غيب رسالتى - البته اگر رسالتى باشد - بگيرند ، ولى چنين چيزى براى بشر ممكن نيست . پس از همين جا معلوم مىشود كه مرادشان از اين استفهام اين بوده كه رسالت با غذا خوردن و راه رفتن در بين مردم و كاسبى كردن براى معاش نمىسازد ، چون رسالت اتصالى است غيبى ، و اتصال به غيب با علاقه مندى و ارتباط با ماديات جمع نمىشود ، و جز براى ملائكه دست نمىدهد ، لذا قرآن در جاى ديگرى از آنان حكايت كرده كه گفتند : « اگر خدا براستى رسالتى داشت ، ملائكه را نازل مىكرد » « 1 » و يا عباراتى ديگر نظير آن . پس اين نيز معلوم شد كه جمله * ( « لَوْ لا أُنْزِلَ إِلَيْه مَلَكٌ فَيَكُونَ مَعَه نَذِيراً » ) * در حقيقت تنزلى است از مشركين در پيشنهاد خود ، و معنايش اين است كه چگونه اين مدعى رسالت ممكن است رسول باشد با اينكه غذا مىخورد ، و در بازار آمد و شد دارد و حال آنكه رسول جز ملائكه منزه از اين گونه خصال مادى نمىتواند باشد ؟ حال از اين اشكال چشم مىپوشيم ، و تنزل مىكنيم و رسالتش را تسليم مىشويم ، و مىگوييم ممكن است بشر هم رسول شود ، ولى حد اقل كه يك فرشته بايد همراهش بيايد تا او نذير باشد ، و انذار او و تبليغ رسالت از غيب به وسيله ملك انجام شود . و همچنين جمله * ( « أَوْ يُلْقى إِلَيْه كَنْزٌ » ) * باز تنزل از جمله قبل است ، و معنايش اين است كه گيرم رسول از جنس بشر هم مىشود ، و گيرم كه احتياج به رسولى از ملك هم نداشته
--> ( 1 ) سوره مؤمنون ، آيه 24 .