بيان آيات اين آيات وجوب اطاعت خدا و رسولش ( ص ) را بيان مىكند و مىفهماند كه اطاعت رسول ( ص ) از اطاعت خدا جدا نيست و بر هر مسلمان واجب است كه به حكم و قضاى او تن در دهد ، كه روگردانى از حكم و قضاى او نفاق است ، و در آخر صالحان از مؤمنين را وعده جميل و كفار را تهديد و بيم مىدهد . * ( « وَيَقُولُونَ آمَنَّا بِاللَّه وَبِالرَّسُولِ وَأَطَعْنا ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ . . . » . ) * اين آيه شريفه حال بعضى از منافقين را بيان مىكند كه به ظاهر دم از ايمان و اطاعت زدند ولى دوباره به كفر اول خود برگشتند ، و مىفرمايد كه ايمان به خدا عبارت است از اعتقاد قلبى بر يگانگى او و بر آن دينى كه تشريع كرده ، و ايمان به رسول عبارت است از اعتقاد قلبى بر اينكه او فرستاده خدا است ، و امر او امر خدا و نهى او نهى خدا و حكم او حكم خدا است ، بدون اينكه خودش از پيش خود اختيارى داشته باشد ، و اطاعت خدا عبارت است از اينكه عمل را مطابق شرع او انجام دهند ، و اطاعت رسول عبارت است از اينكه فرمانبر به امر او باشند ، و به نهى او باز ايستند : و آنچه او حكم مىكند و هر قضايى كه مىراند بپذيرند . پس ايمان به خدا و اطاعت او موردى جز دين و تدين به آن ندارد و ايمان به رسول و اطاعت او هم موردش همان خبرى است كه او از دين مىدهد ، يعنى ايمان به اينكه خبر او از ناحيه خدا است ، و اطاعت از امر و نهى او و تن دادن به حكم او در منازعات ، و خلاصه منقاد او در همه امور بودن . و بنا بر اين ميان دو ايمان و دو اطاعت تنها فرقى كه هست از جهت سعه و ضيق مورد است ، و تفصيلى كه در آيه آمده كه مىفرمايد : * ( « آمَنَّا بِاللَّه وَبِالرَّسُولِ » ) * كه حرف باء را تكرار كرده ، به همين سعه و ضيق اشاره دارد ، توضيح اينكه نفرمود « آمنا باللَّه و الرسول » تا تعدد دو ايمان و دو اطاعت را برساند ، و در عين اينكه دوئيت ميان اين دو ايمان و دو اطاعت هست ، در عين حال هيچ يك از ديگرى جدا نيست ، هم چنان كه خدا در مذمت كسانى كه اين دو را از هم جدا مىخواهند فرموده : « وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّه وَرُسُلِه » « 1 » . پس اينكه فرمود * ( « وَيَقُولُونَ آمَنَّا بِاللَّه وَبِالرَّسُولِ وَأَطَعْنا » ) * معنايش اين است كه ما بر

--> ( 1 ) مىخواهند ميان خدا و رسولانش جدايى بيندازند . سوره نساء ، آيه 150 .