دلالت كند ، چون دنبالش مىفرمايد ، روغنى است كه تو گويى بدون كبريت هم مىخواهد مشتعل شود ، ( اينقدر شدت احتراق دارد ) . و وصف * ( « نُورٌ عَلى نُورٍ » ) * براى دلالت بر دو برابرى نور ، و يا به آن احتمال ديگر بر استمداد نور زجاج از نور مصباح است . * ( « يَهْدِي اللَّه لِنُورِه مَنْ يَشاءُ » ) * - اين جمله اول مطلب است ، و اختصاص به مؤمنين را به نور ايمان و معرفت و محروميت كفار را از آن ، تعليل مىكند و از سياق چنين معلوم مىشود كه مراد از « من يشاء - هر كه را بخواهد » همان مردمى هستند كه در آيه * ( « رِجالٌ لا تُلْهِيهِمْ تِجارَةٌ وَلا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّه . . . » ) * يادشان كرده است ، و خلاصه مؤمنينى هستند كه داراى كمال ايمان باشند . و معناى آيه اين است كه خداى تعالى به سوى نور خود هدايت مىكند كسانى را كه داراى كمال ايمان باشند ، نه كسانى را كه متصف به كفر باشند ، - كه به زودى درباره ايشان سخن مىگويد - و اين به خاطر صرف مشيت او است . و معناى آيه اين نيست كه خدا به مشيت خود بعضى افراد را به سوى نورش هدايت مىكند و بعضى را هدايت نمىكند ، تا در تعميم آن محتاج شويم به اينكه بگوييم وقتى هدايت بعضى مورد مشيت و خواست او قرار مىگيرد كه محل مستعد براى قبول هدايت باشد ، يعنى حسن سريره و عمل داشته باشد ، و اين محل تنها دلهاى اهل ايمان است ، نه اهل كفر ، ( دقت بفرماييد ) . دليل بر اينكه معناى آيه همان است كه ما گفتيم نه معنى ديگرى ، جمله * ( « وَلِلَّه مُلْكُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ . . . » ) * است به بيانى كه - ان شاء اللَّه - خواهد آمد . * ( « وَيَضْرِبُ اللَّه الأَمْثالَ لِلنَّاسِ وَاللَّه بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ » ) * - اين جمله اشاره است به اينكه در باطن مثلى كه زده شد اسرارى از علم نهفته است ، اگر به عنوان مثل آورده شد براى اين بود كه از آسانترين طرق ، آن حقايق و دقايق را رسانده باشد ، تا عالم و عامى هر دو آن را بفهمند ، و هر يك نصيب خود را از آن بگيرد ، هم چنان كه فرموده : « وَتِلْكَ الأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ » « 1 » . * ( « فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّه أَنْ تُرْفَعَ وَيُذْكَرَ فِيهَا اسْمُه » ) * « اذن » در هر چيز ، به معناى اعلام اين معنا است كه مانعى از انجام آن نيست . و

--> ( 1 ) و آن مثلها را براى مردم مىزنيم ولى جز عالمان آن را به طور كامل نمىفهمند . سوره عنكبوت ، آيه 43 .