السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

147

تفسير الميزان ( فارسي )

ولى اين روايات هم خالى از اشكال نيست : اما اولا : براى اينكه داستانى كه در اين روايات آمده با آيات افك منطبق نمىشود ، مخصوصا با آيه * ( « إِنَّ الَّذِينَ جاؤُ بِالإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ . . . » ) * و آيه * ( « لَوْ لا إِذْ سَمِعْتُمُوه ظَنَّ الْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِناتُ بِأَنْفُسِهِمْ خَيْراً » ) * و آيه * ( « إِذْ تَلَقَّوْنَه بِأَلْسِنَتِكُمْ وَتَقُولُونَ بِأَفْواهِكُمْ ما لَيْسَ لَكُمْ بِه عِلْمٌ . . . » ) * زيرا حاصل اين آيات اين است كه در اين داستان جماعتى با هم دست داشته‌اند ، و داستان را اشاعه مىدادند تا رسول خدا ( ص ) را رسوا كنند ، و مردم هم آن را دهان به دهان مىگرداندند و در نتيجه قضيه ، منتشر شده ، و مدتى طولانى در بين مردم باقى مانده ، و اين جماعت هيچ حرمتى را براى رسول خدا ( ص ) رعايت نكردند ، اين مطالب كجا و مضمون حديث فوق كجا ؟ ! خدا مىداند ، مگر اينكه بگوييم در روايات در شرح مفصل داستان ، كوتاهى شده . و اما ثانيا : مقتضاى براءت ماريه قبطيه اين است كه حد خداى را بر عايشه جارى كرده باشند ، و حال آنكه جارى نكردند ، و هيچ مفرى از اين اشكال نيست ، جز اينكه بگوييم اين قصه قبل از نزول حكم قذف واقع شده ، و آيه قذف بعد از مدت زمانى نازل شده است . ولى آنچه در حل اشكال حد بر هر دو صنف از روايات بايد گفت - همانطور كه گذشت - اين است كه بگوييم آيات افك قبل از آيه حد قذف نازل شده و با نزول آيه افك هم غير از براءت مقذوف در صورت اقامه نشدن شاهد و غير از حرمت اين عمل چيزى تشريع نشد ، يعنى حد قاذف در آن آيه تشريع نشد ، چون اگر حد قاذف قبل از داستان افك تشريع شده بود ، هيچ مجوزى براى تاخير آن ، و به انتظار وحى نشستن نبود ، و هيچ يك از قاذفها هم از حد رهايى نمىيافتند ، و اگر هم با خود آيات افك تشريع شده بود ، بايد در آنها اشاره اى به آن شده بود ، و لا اقل آيات افك متصل به آيات قذف مىشد ، و كسى كه عارف به اسلوبهاى كلام است هيچ شكى نمىكند در اينكه آيه * ( « إِنَّ الَّذِينَ جاؤُ بِالإِفْكِ » ) * تا آخر آيات ، هيچ گونه اتصالى با ما قبل خود ندارد . و اينكه هر كس به يكى از زنان رسول خدا ( ص ) نسبت ناروا دهد دو بار حد دارد ، بايد در خلال آيات افك كه آن همه تشديد و نص تهديد به عذاب در آنها هست به اين مساله اشاره مىشد ، و نشده . و اين اشكال در صورتى كه آيه قذف با آيات افك نازل شده باشد شديدتر است ، براى اينكه لازمه چنين فرضى اين است كه مورد ابتلاء حكم دو حد باشد آن وقت حكم يك حد نازل شود .