* ( « أُولئِكَ هُمُ الْوارِثُونَ الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيها خالِدُونَ » ) * كلمه « فردوس » به معناى بالاى بهشت است ، كه معناى آن و پاره اى از خصوصياتش در ذيل آيه « كانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا » « 1 » گذشت . و جمله * ( « الَّذِينَ يَرِثُونَ . . . » ) * بيان كلمه « وارثون » است و « وراثت مؤمنين فردوس را » به معناى اين است كه فردوس براى مؤمنين باقى و هميشگى است ، چرا كه اين احتمال مىرفت كه ديگران هم با مؤمنين شركت داشته باشند ، و يا اصلا غير مؤمنين صاحب آن شوند بعد از آنها خداوند آن را به ايشان اختصاص داده و منتقل نموده است . در روايات هم آمده كه براى هر انسانى در بهشت ، منزلى و در آتش منزلى است ، و چون كسى بميرد و داخل آتش شود ، سهم بهشت او را به ارث به اهل بهشت مىدهند - كه ان شاء اللَّه به زودى در بحث روايى آن را خواهى خواند . بحث روايتى در تفسير قمى در ذيل آيه * ( « الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ » ) * مىگويد امام فرمود : خشوع در نماز اين است كه چشم به زير بيندازى و همه توجهت به نماز باشد « 2 » . مؤلف : در سابق گذشت كه گفتيم چشم به زير انداختن و توجه به نماز از لوازم خشوع است پس تعريفى كه امام فرموده تعريف به لازمه معنا است ، و نظير آن روايتى است كه الدر المنثور از عده اى از صاحبان جوامع حديث ، از على ( ع ) آورده كه فرموده « خشوع آن است كه در نمازت به اين طرف و آن طرف نگاه نكنى » « 3 » كه اين نيز تعريف به لازمه معنا است . و در كافى به سند خود از مسمع بن عبد الملك ، از ابى عبد اللَّه ( ع ) روايت كرده كه فرموده : رسول خدا ( ص ) فرموده : هر كسى كه خشوع ظاهرى او بيش از خشوع قلبىاش باشد نزد ما منافق است « 4 » . مؤلف : در الدر المنثور از عده اى از صاحبان جوامع حديث از ابى الدرداء از رسول خدا

--> ( 1 ) سوره كهف ، آيه 107 . ( 2 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 88 . ( 3 ) الدر المنثور ، ج 5 ، ص 3 . ( 4 ) اصول كافى ، ج 2 ، ص 396 ، ح 6 .