* ( « إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ » ) * - يعنى اگر شما چنين و چنان هستيد در اجراى حكم خدا دچار رأفت نشويد و اين خود تاكيد در نهى است . * ( « وَلْيَشْهَدْ عَذابَهُما طائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ » ) * - يعنى و بايد جماعتى از مؤمنين ناظر و شاهد اين اجراى حد باشند ، تا آنان نيز عبرت گيرند و نزديك عمل فحشاء نشوند . * ( « الزَّانِي لا يَنْكِحُ إِلَّا زانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً ، وَالزَّانِيَةُ لا يَنْكِحُها إِلَّا زانٍ أَوْ مُشْرِكٌ ، وَحُرِّمَ ذلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ » . ) * ظاهر آيه و مخصوصا با در نظر گرفتن سياق ذيل آن ، كه مرتبط با صدر آن است ، چنين مىرساند كه : آيه شريفه در مقام بيان حكمى تشريعى تحريمى است ، هر چند كه از ظاهر صدر آن بر مىآيد كه از مساله اى خبر مىدهد ، چون مراد از اين خبر تاكيد در نهى است ، چون امر و نهى وقتى به صورت خبر بيان شود . امر و نهى مؤكد مىشود ، و اين گونه تعبيرها زياد است ، ( مثلا مىگوييم فلانى اين كار را مىكند ، و يا ديگر از اين كارها نمىكند ، يعنى به هيچ وجه نبايد كند ) . و حاصل معناى آيه با كمك روايات وارده از طرق اهل بيت ( ع ) اين است كه : زناكار وقتى زناى او شهرت پيدا كرد ، و حد بر او جارى شد ، ولى خبرى از توبه كردنش نشد ، ديگر حرام است كه با زن پاك و مسلمان ازدواج كند ، بايد يا با زن زناكار ازدواج كند و يا با زن مشرك ، و همچنين زن زناكار اگر زنايش شهرت يافت ، و حد هم بر او جارى شد ولى توبه اش آشكار نگشت ، ديگر حرام مىشود بر او ازدواج با مرد مسلمان و پاك ، بايد با مردى مشرك ، يا زناكار ازدواج كند . پس اين آيه ، آيه اى است محكم و باقى بر احكام خود كه نسخ نشده و احتياج به تاويل هم ندارد ، و اگر در روايات حكم را مقيد كرده‌اند به صورت اقامه حد و ظهور توبه ، ممكن است اين قيد را از سياق آيه نيز استفاده كرد ، براى اينكه حكم به تحريم نكاح ، در آيه شريفه بعد از امر به اقامه حد است ، و همين بعد واقع شدن ظهور در اين دارد كه مراد از زانى و زانيه ، زانى و زانيه حد خورده است و همچنين اطلاق زانى و زانيه ظهور در كسانى دارد كه هنوز به اين عمل شنيع خود ادامه مىدهند ، و شمول اين اطلاق به كسانى كه توبه نصوح كرده‌اند ، از دأب و ادب قرآن كريم بعيد است . مفسرين در معناى آيه مشاجراتى طولانى و اقوالى مختلف دارند . يكى « 1 » اينكه گفتار در آيه به منظور اخبار از مقدار لياقت مرتكبين اين عمل زشت

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 7 ، ص 125 به نقل از ابن عباس .