شخصى كه در آن متوجه خدا گشته در حقيقت به جنگ شيطان رفته است ، و بر سر نمازش با شيطان محاربه دارد ، و در اصل به معناى مجلس اشراف بوده كه همواره آجودانها از ايشان حمايت و دفاع مىكنند . و كلمه « اوحى » از « ايحاء » است كه به معناى القاء به نفس است به طور پنهانى و به سرعت ، و اصل آن از قول عرب گرفته شده كه وقتى مىخواهند به كسى بگويند به دو ، به دو مىگويند « الوحى الوحى » « 1 » و معناى آيه روشن است . * ( « يا يَحْيى خُذِ الْكِتابَ بِقُوَّةٍ » . ) * مساله اخذ كتاب به قوة ، و امر به آن ، در قرآن كريم مكرر آمده ، مانند آيه : « فَخُذْها بِقُوَّةٍ وَأْمُرْ قَوْمَكَ يَأْخُذُوا بِأَحْسَنِها » آيه « خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُوا ما فِيه » « 3 » و آيه : « خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّةٍ وَاسْمَعُوا » « 4 » و همچنين آياتى ديگر . و آنچه از سياق به ذهن تبادر دارد اين است كه مراد از اخذ كتاب به قوة تحقق دادن معارف آن و عمل به دستورات و احكام آن است با عنايت و اهتمام . در جمله مورد بحث به منظور اختصار ، حذف و ايجاز به كار رفته و تقدير آن چنين است : « فلما وهبنا له يحيى قلنا له يا يحيى خذ الكتاب بقوة فى جانبى العلم و العمل » يعنى : بعد از آنكه يحيى را به او داديم به وى گفتيم : اى يحيى كتاب را در دو ناحيه علم و عمل محكم بگير ، و با همين است كه اين احتمال تاييد مىشود كه مراد از كتاب ، تورات باشد و يا تورات و ساير كتب انبياء باشد ، براى اينكه كتابى كه در آن روز مشتمل بر شريعت بوده همان تورات بوده است . * ( « وَآتَيْناه الْحُكْمَ صَبِيًّا وَحَناناً مِنْ لَدُنَّا وَزَكاةً » . ) * « حكم » در اين آيه به فهم و عقل و نيز به حكمت و به معرفت آداب خدمت و همچنين به فراست صادق و نيز به نبوت تفسير شده ، و ليكن از مثل آيه شريفه : « وَلَقَدْ آتَيْنا بَنِي إِسْرائِيلَ الْكِتابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ » « 5 » و نيز آيه « أُولئِكَ الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ » « 6 » و غير اين دو از آياتى كه كلمه حكم در آنها آمده استفاده مىشود كه حكم غير از

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 6 ، ص 404 و 405 . ( 2 ) سوره اعراف ، آيه 145 . ( 3 ) سوره بقره ، آيه 63 . ( 4 ) سوره بقره ، آيه 93 . ( 5 ) به تحقيق ما به بنى اسرائيل كتاب و حكم و نبوت داديم . سوره جاثيه ، آيه 16 . ( 6 ) ايشان همانهايند كه ما كتاب و حكم و نبوتشان داديم . سوره انعام ، آيه 89 .