السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
16
تفسير الميزان ( فارسي )
امورى است كه خداوند تعالى فطرت بشر را بر آن مجهز نموده بدون اينكه در آن ، ميان صالح و طالح و پيغمبر و پائينتر از پيغمبر فرقى باشد ، چون همه را به جهاز توالد و تناسل مجهز نموده و همه را با غريزه اى كه به سوى توالد دعوت و تحريك كند آماده ساخته است ، به طورى كه اگر اين فطرت منحرف نشده باشد و به سلامت خود باقى مانده باشد بدون هيچ استثنايى تمام افراد بشر در طلب فرزند بوده و بقاى فرزند را بقاى خود مىداند ، و استيلاى فرزندش را بر آنچه خود مستولى بر آن بوده استيلاى خودش و عيش خودش مىداند ، و اين همان ارث است . و شرايع الهى و اديان آسمانى هم ، نه تنها اين حكم فطرت را ابطال و دعوت عزيزه را مذمت ننمودهاند ، بلكه مدح هم كرده و مردم را به سوى آن تشويق كردهاند ، و در قرآن كريم آيات بسيارى در اين باره وجود دارد ، مانند آيه « رَبِّ هَبْ لِي مِنَ الصَّالِحِينَ » « 1 » و آيه « الْحَمْدُ لِلَّه الَّذِي وَهَبَ لِي عَلَى الْكِبَرِ إِسْماعِيلَ وَإِسْحاقَ إِنَّ رَبِّي لَسَمِيعُ الدُّعاءِ » « 2 » كه هر دو آيه حكايت دعاى ابراهيم است و آيه « رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَذُرِّيَّاتِنا قُرَّةَ أَعْيُنٍ » « 3 » كه حكايت حال مؤمنين است ، و آياتى ديگر . و اگر بگويى همه اين حرفهايى كه در معناى وراثت زديد مبنى بر اين است كه از آيه « هُنالِكَ دَعا زَكَرِيَّا رَبَّه . . . » استفاده كنيم كه آنچه وى را بر آن داشت كه از خدا طلب فرزند كند عبادت و كرامتى بود كه از مريم مشاهده كرد ، و علاقمند شد كه فرزندى چون مريم داشته باشد ، و ليكن ممكن است داعى او بر اين درخواست چيز ديگرى بوده باشد هم چنان كه در اخبار و آثار آمده كه زكريا ( ع ) همواره نزد مريم ميوه هاى غير موسمى مىديد ، ميوه تابستانى را در زمستان و ميوه زمستانى را در تابستان نزد او حاضر مىديد ، لذا با خود گفت : خدايى كه اينقدر قدرت دارد كه ميوه تابستان را در زمستان و ميوه زمستان را در تابستان به مريم روزى كند ، ديگر براى او گران و سنگين نيست كه مرا در غير موسم فرزنددار شدن يعنى در پيرى ، و از زنى نازا و پير ، فرزندى كرامت كند ، لذا گفت : « پروردگارا مرا از نزد خودت وليى كه از من ارث ببرد روزى فرما » . پس بنا بر اين روايات ، مشاهده ميوه در غير موسم او را تحريك كرده كه از خدا فرزندى در غير موسم بخواهد ، ليكن چون اين پيغمبر بزرگوار اجل از اين است كه فرزندى بخواهد تا از
--> ( 1 ) پروردگارا مرا از صالحين فرزندى ببخش . سوره صافات آيه ، 100 . ( 2 ) حمد خداى را كه بعد از پيرى ، اسماعيل و اسحاق را بر من روزى فرمود ، آرى پروردگار من شنواى دعا است . سوره ابراهيم ، آيه 39 . ( 3 ) پروردگارا ما را از همسرانمان و فرزندانمان روشنى چشم ببخش . سوره فرقان ، آيه 74 .