لا أَنْ يَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً لَجَعَلْنا لِمَنْ يَكْفُرُ بِالرَّحْمنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفاً مِنْ فِضَّةٍ وَمَعارِجَ عَلَيْها يَظْهَرُونَ وَلِبُيُوتِهِمْ أَبْواباً وَسُرُراً عَلَيْها يَتَّكِؤُنَ وَزُخْرُفاً وَإِنْ كُلُّ ذلِكَ لَمَّا مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا » « 1 » يعنى اگر نبود يك نواخت زندگى كردن مردم ، و اينكه همه محكوم به قانون اسباب و عللند ، و در اين قانون فرقى ميان مؤمن و كافر نيست و هر يك از اين دو فريق به عوامل غنى و ثروت مصادف شود ثروتمند گشته و هر يك به عوامل مخالف آن برخورد كند فقير مىشود ، چه مؤمن و چه كافر ، ما كفار را به مزيد نعمتهاى دنيوى اختصاص مىداديم ، چون نعمتهاى دنيوى در نزد ما و در بازار آخرت ارج و قيمتى ندارد . اين بود معنايى كه ما براى « اراده عاجله » كرديم ، بعضى ديگر « 2 » گفته‌اند : مقصود از خواستن عاجله ، اين است كه انسان هر چه مىكند مقصودش طلب دنيا باشد نه آخرت ، چنين كسى در آخرت از پاداش نيك اعمالش بىبهره است ، و ليكن اين قيدى است كه آيه را بدون دليل ، مقيد بدان كرده‌اند و بعيد نيست اين معنى را از آيه : « مَنْ كانَ يُرِيدُ الْحَياةَ الدُّنْيا وَزِينَتَها نُوَفِّ إِلَيْهِمْ أَعْمالَهُمْ فِيها وَهُمْ فِيها لا يُبْخَسُونَ أُولئِكَ الَّذِينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي الآخِرَةِ إِلَّا النَّارُ » « 3 » گرفته باشد ، غافل از اينكه اين آيه با آيه مورد بحث ، دو غرض مختلف را دنبال مىكنند ، به اين صورت كه آيه مورد بحث در مقام بيان اين معنا است كه « طالب دنيا از سعى و كوشش جز همان دنيا بهره نمىبرد » و آيه سوره هود در اين مقام است كه بفهماند « انسان جز عملش بهره ديگرى ندارد » ، يعنى اگر طالب دنيا باشد همان دنيا را به او مىرسانند ، و فرق ميان اين دو غرض روشن و واضح است ( دقت بفرمائيد ) . و معناى جمله * ( « ثُمَّ جَعَلْنا لَه جَهَنَّمَ يَصْلاها مَذْمُوماً مَدْحُوراً » ) * اين است كه ما جهنم را جزاى او در آخرت قرار داديم تا حرارت آن را بچشد آن هم در حالى كه مذموم و دور از رحمت باشد ، و اين دو قيد ، يعنى قيد مذموم و دورى از رحمت مىفهماند كه وى « مخصوص به جهنم » و « محروم از مغفرت و رحمت » است .

--> ( 1 ) و اگر نه اين بود كه مردم همه نوع و يك امتند ما آنان كه كافر به خدا مىشوند ( به مال فراوان ) سقف خانه هايشان را از نقره خام قرار مىداديم و ( چندين طبقه كه بر سقف با ) نردبان بالا روند و نيز بر منزلهايشان ( از بزرگى و وسعت ) درهاى بسيار و تختهاى زرنگار كه بر آن تكيه زنند قرار مىداديم و ( عماراتشان را ) به زر و زيور مىآراستيم و اينها همه متاع ( پست فانى ) دنياست . سوره زخرف ، آيه 33 - 35 . ( 2 ) روح المعانى ، ج 15 ، ص 46 . ( 3 ) كسانى كه طالب تعيش مادى و زينت و شهوات دنيوى هستند ، ما مزد سعى آنها را در كار دنيا ، كاملا مىدهيم و هيچ از اجر عملشان كم نخواهد شد . ( ولى ) هم اينان هستند كه ديگر در آخرت نصيبى جز آتش دوزخ ندارند . سوره هود ، آيه 15 و 16 .