در امر ما فسق بورزند اراده مىكنيم هلاكشان سازيم » چون اراده هلاكت قبل از آنكه جهتش محقق شود معنا ندارد ، اين وجه مانند وجه قبليش سخيف و بى اساس است . همه اين توجيهات بر تقديريست كه آيه را به قرائت معروف كه جمله « امرنا » را با همزه و بعد از آن ميم بدون تشديد قرائت نموده‌اند قرائت كنيم و آن را از ماده « امر » كه به معناى طلبيدن است بدانيم ، ولى چه بسا كه آن را به معناى اكثار دانسته‌اند ، و گفته‌اند معنايش اين است كه مال و اولاد مترفين را زياد كرديم ، و ايشان در آن شهر فساد راه انداختند . و بعضى « 1 » ديگر آن را به صورت « امرنا » قرائت كرده و به على ( ع ) و به عاصم و ابن كثير و نافع و غير ايشان نسبتش داده‌اند كه از ماده « ايمار » و به معناى زياد كردن مال و نسل است ، بعضى « 2 » ديگر آن را به صورت « أمرنا » با تشديد ميم از مصدر تامير به معناى توليت و عهده دارى امارت قرائت كرده و به امام على و امام حسن و امام باقر ( ع ) و به ابن عباس و زيد بن على و غير ايشان نسبتش داده‌اند . * ( « وَكَمْ أَهْلَكْنا مِنَ الْقُرُونِ مِنْ بَعْدِ نُوحٍ وَكَفى بِرَبِّكَ بِذُنُوبِ عِبادِه خَبِيراً بَصِيراً » ) * . در مفردات گفته است : كلمه « قرن » به معناى مردمى است كه در يك زمان زندگى كنند و از جهت عصر و زمان مشترك باشند ، و جمع آن قرون مىآيد ، هم چنان كه در قرآن فرمود : « وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ » و نيز فرموده : * ( « كَمْ أَهْلَكْنا مِنَ الْقُرُونِ » ) * « 3 » و معناى آيه روشن است كه مىخواهد مطلب گذشته در آيه قبل را تثبيت نموده و با اشاره به قرون گذشته هلاك شده ، بفهماند كه هلاك ساختن اهل قريه ها و ديارها يكى از سنتهاى جاريه خداوندى است . و اين آيه خالى از اشعار به اين معنا نيست كه سنت هلاك ساختن از زمان نوح در ميان قرون بشرى شروع شده است ، و همين طور هم هست قبلا هم در تفسير آيه : « كانَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً فَبَعَثَ اللَّه النَّبِيِّينَ » « 4 » ، در جلد دوم اين كتاب گفتيم كه جامعه انسانى ، قبل از زمان نوح ( ع ) يك جامعه ساده فطرى بوده است و بشر جز آنچه را كه به فطرت خود مىيافته درك نمىكرده است و بعد از آمدن نوح بود كه اختلافات در ميان بشر پيدا شد .

--> ( 1 ) روح المعانى ، ج 15 ، ص 44 و 45 . ( 2 ) روح المعانى ، ج 15 ، ص 44 . ( 3 ) مفردات راغب ، ماده « قرن » . ( 4 ) مردم امت واحده اى بودند خداوند پيغمبران را مبعوث كرد . سوره بقره ، آيه 213 .