السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

550

تفسير الميزان ( فارسي )

و در تفسير عياشى از امام بن ربعى روايت كرده كه گفت : ابن الكواء در مجلس امير المؤمنين ( ع ) برخاست و عرض كرد مرا خبر ده از معناى قول خدا كه مىفرمايد : * ( « قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ ) * . . . * ( صُنْعاً » ) * حضرت فرمود : مقصود اهل كتابند كه به پروردگار خود كفر ورزيدند و در دين خود بدعت نهادند ، خداوند هم اعمالشان را حبط كرد و اهل نهروان از ايشان دور نيستند « 1 » . مؤلف : و نيز روايت شده كه مقصود از آنها نصارى هستند ، و راوى آن قمى از ابى جعفر ( ع ) است « 2 » و طبرسى هم در احتجاج از على ( ع ) روايت كرده كه منظور اهل كتابند « 3 » . و در الدر المنثور آمده كه ابن منذر و ابن ابى حاتم از ابى خميصه ، عبد اللَّه بن قيس از على ( ع ) روايت كرده كه مقصود راهبها هستند كه خود را در ديرها حبس كردند « 4 » . و همه اين روايات از باب جرى است ، و دو آيه مذكور در روايات در سياق مفصلى قرار دارند كه روى سخن در آن سياق با مشركين است ، و آيه سوم يعنى * ( « أُولئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ وَلِقائِه . . . » ) * كه تفسير آيه دومى است انطباقش بر وثنىها همانطور كه گذشت روشنتر است تا بر غير ايشان . پس روايتى كه از قمى در تفسيرش در ذيل آيه مورد بحث آمده كه در باره يهود نازل شد و در باره خوارج جريان يافته صحيح نيست . در تفسير برهان از محمد بن عباس به سند خود از حارث از على ( ع ) روايت آورده كه فرمود : براى هر چيزى نقطه برجسته اى است و نقطه برجسته بهشت فردوس است كه اختصاص به محمد و آل محمد ( ع ) دارد « 5 » . و در الدر المنثور است كه بخارى ، مسلم و ابن ابى حاتم از ابى هريره روايت كرده‌اند كه گفت رسول خدا ( ص ) فرمود : وقتى از خدا درخواست مىكنيد فردوس را بخواهيد كه در وسط بهشت و بر نقطه بلند آن قرار دارد كه فوق آن عرش رحمان است ، و نهرهاى بهشت از آنجا مىجوشد « 6 » .

--> ( 1 ) تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 352 ، ح 89 . ( 2 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 46 . ( 3 ) احتجاج طبرسى ، ج 1 ص 227 چاپ بيروت . ( 4 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 253 . ( 5 ) تفسير برهان ، ج 4 ، ص 253 . ( 6 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 254 .