السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
392
تفسير الميزان ( فارسي )
ديگر آمده كه از فرزندان علماء بودهاند . و در بعضى ديگر آمده كه خودشان شش نفر بوده و هفتمى ايشان چوپانى بوده كه گوسفند مىچرانده كه سگش هم با او آمده . و در حديث وهب بن منبه كه هم الدر المنثور « 1 » آن را آورده و هم ابن اثير در كامل « 2 » نقل كرده مىگويد كه : اصحاب كهف حمامى بودهاند كه در بعضى از حمامهاى شهر كار مىكردهاند ، وقتى شنيدند كه سلطان مردم را به بتپرستى وادار مىكند از شهر بيرون شدند . و در بعضى ديگر از روايات آمده كه ايشان از وزراء پادشاه آن عصر بودهاند كه همواره در امور و مهمات مورد شور او قرار مىگرفتهاند . يكى ديگر از اختلافات اين است كه : در بعضى از روايات آمده كه اصحاب كهف قبل از بيرون آمدن از شهر مخالفت خود را علنى كرده بودند ، و شاه هم فهميده بود . و در بعضى ديگر دارد كه شاه ملتفت نشد تا بعد از آنكه از شهر بيرون رفتند . و در بعضى ديگر آمده كه اين عده با هم توطئه كردند براى بيرون آمدن . و در بعضى ديگر آمده كه نفر هفتمى آنان چوپانى بوده كه به ايشان پيوسته است ، و در بعضى ديگر آمده كه تنها سگ آن چوپان ايشان را همراهى كرد . باز از موارد اختلاف يكى اين است كه بعد از آنكه فرار كردند ، و پادشاه فهميد در جستجوى ايشان برآمد ولى اثرى از ايشان نيافت . و در بعضى روايات ديگر آمده كه پس از جستجو ايشان را در غار پيدا كرد كه خوابيده بودند ، دستور داد در غار را تيغه كنند تا در آنجا از گرسنگى و تشنگى بميرند ، و زنده به گور شوند تا كيفر نافرمانى خود را دريابند . اين بود تا روزگارى كه خدا مىخواست بيدارشان كند ، چوپانى را فرستاد تا آن بنيان را خراب كرده تا زاغه اى براى گوسفندان خود درست كند ، در اين موقع خداى تعالى ايشان را بيدار كرد ، و سرگذشتشان از اينجا شروع مىشود . مورد اختلاف ديگر اين است كه : در بعضى از روايات آمده كه دوباره به خوابشان كرد و تا روز قيامت بيدار نمىشوند ، و در هر سال دو نوبت از اين پهلو به آن پهلويشان مىكند . يكى ديگر اختلافى است كه در مدت خوابشان شده . در بيشتر روايات آمده همان سيصد و نه سال كه قرآن كريم فرموده ، است . و در بعضى ديگر آمده كه سيصد و نه سال حكايت قول اهل كتاب است و جمله * ( « قُلِ اللَّه أَعْلَمُ بِما لَبِثُوا » ) * رد آن است . و در بعضى ديگر
--> ( 1 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 315 ، ط بيروت . ( 2 ) كامل ابن اثير ، ج 2 ، ص 255 ، ط بيروت .