و چه بسا از مفسرين « 1 » كه گفته‌اند : منظور از اين تعبير حقيقت معناى صعيد جرز است ، نه معناى كنايه اى ، و معنايش اين است كه و هر آن زينتى كه بر زمين است را مجددا با خاك يكسان خواهيم كرد و زمين را به نحوى قرار خواهيم داد كه نه چيزى روئيدنى در آن باشد ، و نه چيزى بر زمين موجود باشد . و جمله « * ( ما عَلَيْها ) * - آنچه بر روى آن است » از قبيل به كار بردن اسم ظاهر در جاى ضمير است و گرنه جا داشت بفرمايد « و انا لجاعلوه » شايد خواسته است عنايت بيشتر به وصف بودنش بر زمين را افاده كند . بحث روايتى در تفسير عياشى از برقى روايت كرده كه او بدون ذكر سند از ابى بصير از امام باقر ( ع ) روايت كرده كه در ذيل جمله « * ( لِيُنْذِرَ بَأْساً شَدِيداً مِنْ لَدُنْه ) * » فرموده : مقصود از « باس شديد » على ( ع ) است كه از طرف رسول خدا ( ص ) مامور به كشتن دشمنانش گرديد « 2 » . مؤلف : اين روايت را ابن شهر آشوب « 3 » هم از امام باقر و امام صادق ( ع ) نقل كرده است ، ليكن معنايش اين نيست كه آيه شريفه در اين خصوص نازل شده ، بلكه منظور اين است كه يكى از عذابهاى شديد داستان على ( ع ) است . و در تفسير قمى در حديث ابى الجارود از امام باقر ( ع ) آورده كه در تفسير آيه * ( « فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ » ) * فرموده : يعنى بكشى خود را در اثر مخالفت ايشان ، و در باره كلمه « اسفا » فرموده : يعنى از حزن و اندوه « 4 » و در الدر المنثور است كه ابن جرير ، ابن ابى حاتم ، ابن مروديه و حاكم در تاريخ از ابن عمر روايت كرده‌اند كه رسول خدا ( ص ) آيه * ( « لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا » ) * را تلاوت فرمود ، من پرسيدم : يا رسول اللَّه معناى آن چيست ؟ فرمود : يعنى تا آنكه شما

--> ( 1 ) روح المعانى ، ج 15 ، ص 207 و مجمع البيان ، ج 6 ، ص 450 . ( 2 ) تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 321 . ( 3 ) مناقب ابن شهر آشوب . ( 4 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 31 .