السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

323

تفسير الميزان ( فارسي )

9 - « قتال » 10 - « رعد » 11 - « رحمان » 12 - « انسان » 13 - « طلاق » 14 - « لَمْ يَكُنِ » 15 - « حشر » 16 - « إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّه » 17 - « نور » 18 - « حج » 19 - « منافقون » 20 - « مجادله » 21 - « حجرات » 22 - « تحريم » 23 - « جمعه » 24 - « تغابن » 25 - « صف » 26 - « فتح » 27 - « مائده » 28 - « برائت » « 1 » . در اين روايات سوره فاتحه ساقط شده و چه بسا گفته باشند كه اين سوره دو بار نازل شده يكى در مكه و بار ديگر در مدينه . اتقان از بيهقى نقل كرده كه در كتاب دلائل النبوة به سند خود از عكرمه و حسين بن ابى الحسن روايت كرده كه اين دو نفر گفته‌اند : خداوند از قرآن كريم سوره اقرء باسم ربك را نازل كرد ، همچنين سوره هايى كه در روايت بالا بود شمرده‌اند تا به آخر جز اينكه سوره فاتحه و اعراف و كهيعص را از آنچه در مكه نازل شده ساقط كرده‌اند . و نيز اين دو نفر حم دخان را قبل از حم سجده و انشقاق را قبل از انفطار و نيز مطففين را قبل از بقره در سوره هاى مدنى ، و نيز آل عمران را قبل از انفال و مائده را قبل از ممتحنه از سوره هاى مكى ضبط كرده‌اند « 2 » . آن گاه بيهقى به سند خود از مجاهد از ابن عباس روايت كرده كه گفت : اولين سوره اى كه خدا از قرآن كريم بر پيغمبرش نازل كرد سوره « اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ » بود تا آخر حديث ، و اين حديث از نظر ترتيب مطابق با حديث عكرمه است ، با اين تفاوت كه آن سوره هاى مكى كه در حديث عكرمه ساقط شده در اين حديث آمده است « 3 » . باز در همان كتاب ، از كتاب ناسخ و منسوخ ، تاليف ابن حصار نقل كرده كه : سوره هاى مدنى مورد اتفاق بيست سوره است و آنچه در آن اختلاف هست دوازده سوره است ، و از اين چند سوره گذشته بقيه سوره ها به اتفاق مكى است ، اين بود كلام ناسخ و منسوخ « 4 » . و آن سوره هايى كه مدنى بودنشان مورد اتفاق است عبارتند از : 1 - بقره 2 - آل عمران 3 - نساء 4 - مائده 5 - انفال 6 - توبه 7 - نور 8 - احزاب 9 - سوره محمد 10 - فتح 11 - حجرات 12 - حديد 13 - مجادله 14 - حشر 15 - ممتحنه 16 - منافقون 17 - جمعه 18 - طلاق 19 - تحريم 20 - نصر . و آنچه از مكىها و مدنىهاى مورد اختلاف است سوره هاى ذيل است : 1 - رعد 2 - رحمان 3 - جن 4 - صف 5 - تغابن 6 - مطففين 7 - قدر 8 - بينة 9 - زلزال 10 -

--> ( 1 و 2 و 3 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 10 . ( 4 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 11 .