معجزاتى كه موسى بن عمران ( ع ) آورده به طورى كه قرآن حكايت مىكند بيش از نه معجزه است ، و اگر در آيه مورد بحث ، آنها را نه معجزه شمرده ، منظور ، آن معجزاتى بوده كه در برابر فرعون و دعوت او آورده ، و آن عبارت است از عصا و يد بيضاء و طوفان و ملخ و قورباغه و سوسمار و خون و قحطى و كمبود ميوه ها ، و ظاهرا مقصود از معجزات نه گانه در آيه همينها باشد ، مخصوصا با در نظر گرفتن اين كه گفتار موسى به فرعون را حكايت نموده مىفرمايد : « * ( لَقَدْ عَلِمْتَ ما أَنْزَلَ هؤُلاءِ إِلَّا رَبُّ السَّماواتِ وَالأَرْضِ بَصائِرَ ) * - تو خود مىدانى كه اين معجزات را جز پروردگار آسمان و زمين به منظور بينايى خلق كس ديگرى نفرستاده » . و اما ساير معجزاتى كه آن جناب داشته ، مانند شكافتن دريا و جريان آب از سنگ و زنده كردن كشته اى به وسيله گاو و زنده كردن آنان كه با صاعقه هلاك شدند و سايه كردن كوه بر بالاى سر ايشان و امثال آن ، همه خارج از معجزات نه گانه است ، و معجزاتى است كه براى امت خود آورده نه براى فرعون . ( در اينجا ممكن است بگويى ظاهر * ( « تِسْعَ آياتٍ » ) * اين است كه نه معجزه نامبرده يك بار نازل شده و اين مخالف با واقع مطلب است ، چون واقع ، اين است كه معجزات تدريجا نازل شده . در جواب مىگوئيم اين منافات در صورتى است كه بخواهد يك واقعه را بيان كند ، ولى آيه شريفه ناظر به مجموع مخاصمات فرعون با موسى در طول مدت دعوتش مىباشد ) . و بنا بر اين ديگر نبايد به گفته بعضى « 1 » از مفسرين كه نه معجزه را غير از معجزات مذكور معرفى كرده‌اند اعتناء نمود . در تورات معجزات نه گانه مزبور عبارتند از : عصا و خون و سوسمار و قورباغه و مرگ چارپايان و سرمايى سوزان چون آتش كه از هر جا عبور كرد نباتات و حيوانات را نابود ساخت و ملخ و ظلمت و مرگ عمومى بزرگسالان و همه حيوانات . و بعيد نيست همين دوگونگى تورات با ظاهر قرآن در خصوص معجزات نه گانه ، باعث شده كه قرآن كريم اسامى آنها را به طور مفصل بيان نكند ، زيرا اگر بيان مىكرد ، و دنبالش مىفرمود : « * ( فَسْئَلْ بَنِي إِسْرائِيلَ ) * » - از يهود بپرس يهود در جواب ، آن اسامى را انكار مىنمود ، چون يهود هرگز حاضر نمىشد گفتارى را از قرآن كه مخالف با تورات باشد بپذيرد ، لا جرم به تكذيب قرآن مبادرت مىنمودند ، از همين جهت قرآن اسم آنها را نبرده . * ( « إِنِّي لأَظُنُّكَ يا مُوسى مَسْحُوراً » ) * - يعنى من گمان مىكنم كه تو را سحر كرده باشند و

--> ( 1 ) روح المعانى ، ج 15 ، ص 182 و كشاف ، ج 2 ، ص 697 و مجمع البيان ، ج 6 ، ص 443 .