غير از ملائكه است . و نيز قرآن كريم كه يك جا آن را به « قدس » و جايى ديگر به « امانت » توصيف كرده است - و به زودى خواهد آمد - به خاطر اين است كه چون روح از خيانت و قذارتهاى مادى و پليديهاى معنوى و از معايب و امراضى كه روحهاى انسانى آلوده به آنها است پاك و منزه است . و اين روح هر چند غير از ملائكه است ، ليكن جز در امر وحى و تبليغ - هم چنان كه از آيه « يُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِه عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِه . . . » « 1 » استفاده مىشود - همراه ملائكه هست . از سوى ديگر مىبينيم يك جا آورنده قرآن را به نام جبرئيل معرفى نموده و مىفرمايد : « قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّه نَزَّلَه عَلى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّه » « 2 » و در جاى ديگر همين جبرئيل را روح الامين خوانده و آورنده قرآنش ناميده و فرموده : « نَزَلَ بِه الرُّوحُ الأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ بِلِسانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ » « 3 » و نيز فرموده : « قُلْ نَزَّلَه رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ » « 4 » و روح را كه به وجهى غير ملائكه است به جاى جبرئيل كه خود از ملائكه است آورنده قرآن دانسته است ، پس معلوم مىشود جبرئيل آورنده روح است و روح حامل اين قرآن خواندنى است . از همين جا آن گره و مشكلى كه در آيه « وَكَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا » « 5 » بود حل مىشود ، و معلوم مىگردد كه مراد از « وحى روح » در آيه مزبور نازل كردن روح القدس است به رسول خدا ( ص ) ، و نازل كردن روح القدس براى آن جناب همان وحى قرآن است به او ، چون همانطور كه بيان شد حامل قرآن روح القدس است ، پس اجبارى نيست كه ما هم مانند بعضى كه در چند سطر قبل نقل كرديم مراد از روح را در آيه شريفه قرآن بگيريم .

--> ( 1 ) خدا فرشتگان و روح را به امر خود بر هر كه از بندگان خواهد مىفرستد . . . سوره نحل ، آيه 2 . ( 2 ) بگو اى پيامبر هر كه با جبرئيل دشمن است [ با خدا دشمن است ] زيرا او به فرمان خدا قرآن را به قلب پاك تو رساند . سوره بقره ، آيه 97 . ( 3 ) جبرئيل ( روح الامين ) نازل گردانيد و آن را بر قلب تو فرود آورده تا به حكمت و اندرزهاى آن خلق را متذكر ساخته و از عقاب خدا بترسانى ( و مردم را ) به زبان عربى فصيح ( هدايت كنى ) . سوره شعراء ، آيه 195 . ( 4 ) بگو روح القدس از ناحيه پروردگارت آورده . سوره نحل ، آيه 102 . ( 5 ) و همين گونه ما روح خود را به فرمان خويش براى وحى به تو فرستاديم . سوره شورى ، آيه 52 .