ركون ( خود ميل ) « 1 » . و همچنين آن روايتى كه طبرى و ابن مردويه از ابن عباس آورده‌اند كه قبيله ثقيف به رسول خدا ( ص ) گفتند : يك سال به ما مهلت بده تا از قربانىهايى كه براى خدايان ما مىآورند استفاده كنيم ، بعد از آنكه آنها را به چنگ آورديم آن گاه مسلمان مىشويم ، و خدايان خود را خرد مىكنيم ، رسول خدا ( ص ) هم تصميم گرفت چنين مهلتى به آنان بدهد ، در نتيجه اين آيه نازل شد « 2 » . و همچنين روايتى كه در تفسير عياشى از ابى يعقوب از امام صادق ( ع ) در تفسير آيه آمده كه فرمود : وقتى روز فتح مكه فرا رسيد رسول خدا ( ص ) بتهايى را از مسجد بيرون ريخت كه يكى از آنها بت بالاى مروه بود ، قريش پيغام دادند كه آن بت را نشكند ، رسول خدا ( ص ) كه بسيار با حيا و نرمخو بود زمانى دچار شرم گشته بعدا دستور داد شكستند ، و آيه شريفه در اين مورد نازل شد « 3 » . و نظير آن دو روايت اخبار ديگرى است قريب به همان معنا كه هيچيك با ظاهر آيه سازگار نيست ، آرى از مقام رسول خدا ( ص ) به دور است كه تصميم به چنين بدعتهايى بگيرد با اينكه پروردگارش او را از نزديك شدن به ركون و ميل مختصر نهى كرده بود ، تا چه رسد به اينكه تصميم بگيرد . علاوه بر اين ، اين قضايا و حوادث - اگر واقع شده باشد - بعد از هجرت و در فتح مكه واقع شده ، و حال آنكه آيه مورد بحث مكى است . و در عيون به سند خود از على بن محمد بن جهم از ابى الحسن رضا ( ع ) در ضمن سؤالات مامون روايت كرده كه پرسيد : معناى « عَفَا اللَّه عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ » چيست ؟ فرمود : اين آيه از باب كنايه است خداوند به پيغمبرش خطاب كرده ، و ليكن منظور امت او است ، و همچنين آيه « لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ » و آيه * ( « لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئاً قَلِيلًا » ) * مامون گفت درست مىفرمايى يا بن رسول اللَّه ( ص ) « 4 » . و در مجمع از ابن عباس روايت كرده كه در ذيل آيه * ( « إِذاً لأَذَقْناكَ » ) * گفته است : وقتى اين آيه نازل شد رسول خدا ( ص ) عرض كرد : پروردگارا حتى يك چشم

--> ( 1 ، 2 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 194 . ( 3 ) تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 306 ، ح 132 . ( 4 ) عيون الأخبار ، ج 1 ، ص 202 ، باب 15 در ذيل حديثى طولانى .