عياشى هم اين معنا را در تفسير خود از عده اى از راويان موثق مانند زرارة و حمران و محمد بن مسلم و معروف بن خربوذ و سلام جعفى و قاسم بن سليمان و يونس بن عبد الرحمن اشل و عبد الرحيم قصير از حضرت ابى جعفر و حضرت صادق ( ع ) روايت نموده قمى هم در تفسير خود بدون ذكر امام و عياشى نيز از ابى الطفيل از على ( ع ) روايت كرده « 1 » . و در بعضى از اين روايات ، ديگران نيز با بنى اميه اسم برده شده‌اند . و در بيان معنى و مفاد آيه ، در ذيل آن بحث و بررسى لازم گذشت و همچنين رواياتى در تفسير آيه « مَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٍ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ » « 2 » هم گذشت كه بنا بر آن روايات شجره خبيثه دو طائفه از قريشند كه از همه طوائف فاجرترند . و در الدر المنثور است كه عبد الرزاق و سعيد بن منصور و احمد و بخارى و ترمذى و نسايى و ابن جرير و ابن منذر و ابن ابى حاتم و طبرانى و حاكم و ابن مردويه و بيهقى در كتاب دلائل همگى از ابن عباس روايت كرده‌اند كه در ذيل آيه * ( « وَما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْناكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ » ) * گفته : اين آيه راجع به صحنه اى است كه رسول خدا ( ص ) در شب معراج كه به بيت المقدس رفت با چشم خود ديده نه اينكه در خواب ديده باشد ، و مراد از شجره ملعونه در قرآن همان درخت زقوم است « 3 » . مؤلف : اين معنا از ابن سعد و ابو يعلى و ابن عساكر از ام هانى نيز روايت شده و ليكن وضع اين روايت در بحثى كه در تفسير آيه كرديم به دست آمد . و در همان كتاب است كه ابن جرير و ابن مردويه از ابن عباس روايت كرده‌اند كه در تفسير آيه * ( « وَما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْناكَ . . . » ) * گفته است : رسول خدا ( ص ) در خواب ديد كه به اتفاق اصحابش داخل مكه شد ، و اين خواب را در مدينه ديد ناگزير به سوى مكه حركت كرد ، غافل از اينكه خواب مزبور در آن سال تعبير نمىشود و مربوط به سال بعد است مشركين آن سال نگذاشتند آن جناب وارد مكه شود ، عده اى از مردم گفتند ، پس چطور شد كه پيشبينى رسول خدا ( ص ) درست در نيامد مگر به ما نگفته بود : به زودى داخل مكه مىشويم ؟ و همين برگشتنش به مدينه باعث فتنه و امتحان آن گروه گرديد « 4 » .

--> ( 1 ) تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 297 ش 95 . ( 2 ) سوره ابراهيم ، آيه 26 . ( 3 و 4 ) الدر المنثور ، ج 4 ص 191 .