السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
18
تفسير الميزان ( فارسي )
امت تو آخرين امتند ، و نيز ناتوانترين امتهايند ، پروردگار تو نيز هيچ خواسته اى برايش زياد نيست و امت تو طاقت اين همه نماز را ندارد برگرد و درخواست كن كه قدرى به امت تو تخفيف دهد . من به سوى پروردگارم برگشتم تا به سدرة المنتهى رسيده در آنجا به سجده افتادم ، و عرض كردم پنجاه نماز بر من و امتم واجب كردى نه من طاقت آن را دارم و نه امتم پروردگارا قدرى تخفيفم بده ، خداى تعالى ده نماز تخفيفم داد ، بار ديگر نزد موسى برگشتم و قصه را گفتم گفت تو و امتت طاقت اين مقدار را هم نداريد ، برگرد به سوى پروردگار ، برگشتم ده نماز ديگر از من برداشت ، باز نزد موسى آمدم و قصه را گفتم . گفت باز هم برگرد و در هر بار كه بر مىگشتم تخفيفى مىگرفتم . تا آنكه پنجاه نماز را به ده نماز رساندم ، و نزد موسى بازگشتم ، گفت : طاقت اين را هم نداريد ، به درگاه خدا شدم پنج نماز ديگر تخفيف گرفته نزد موسى آمدم ، و داستان را گفتم ، گفت : اين هم زياد است طاقتش را نداريد ، گفتم : من ديگر از پروردگارم خجالت مىكشم ، و زحمت پنج نماز برايم آسانتر از درخواست تخفيف است ، اينجا بود كه گوينده اى ندا در داد : حال كه بر پنج نماز صبر كردى در برابر همين پنج نماز ثواب پنجاه نماز را دارى ، هر يك نماز به ده نماز و هر كه از امت تو تصميم بگيرد كه به اميد ثواب كار نيكى بكند اگر آن كار را انجام داد ده برابر ثواب برايش مىنويسم و اگر ( به مانعى برخورد و نكرد بخاطر همان تصميمش ) يك ثواب برايش مىنويسم ، و هر كه از امتت تصميم بگيرد كار زشتى انجام دهد ، اگر انجام هم داد فقط يك گناه برايش مىنويسم ، و اگر منصرف شد و انجام نداد ، هيچ گناهى برايش نمىنويسم . امام صادق ( ع ) در اينجا فرمود : خداوند از طرف اين امت به موسى ( ع ) جزاى خير بدهد « او باعث شد كه تكليف اين امت آسان شود » اين است تفسير آيه : * ( « سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِه لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الأَقْصَى الَّذِي بارَكْنا حَوْلَه لِنُرِيَه مِنْ آياتِنا إِنَّه هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ » ) * « 1 » . مؤلف : قريب به مضمون اين روايت ، روايات بسيار زيادى از طرق شيعه « 2 » و سنى « 3 » وارد شده است ، و اينكه در اين روايت داشت : ( « مردى گندمگون » در عبارت عربيش دارد ) « رجل آدم » و آدم به معناى گندمگون است ، و كلمه : « طامه » به معناى امرى است شديد كه
--> ( 1 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 3 الى ص 12 . ( 2 ) مجمع البيان ، ج 6 ، ص 395 . ( 3 ) روح المعانى ، ج 15 ، ص 5 .