مىآورند . و موعظه است ، براى اينكه آن معارف و حقايق در لفافه داستانها بيان شده ، و همان داستانها مايه عبرت است . * ( « وَقُلْ لِلَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ اعْمَلُوا عَلى مَكانَتِكُمْ إِنَّا عامِلُونَ وَانْتَظِرُوا إِنَّا مُنْتَظِرُونَ » ) * اين قسمت مربوط به غير مؤمنين است كه پيغمبر خود را دستور مىدهد كه احتجاج و بگومگوى با ايشان را خاتمه داده آخرين حرف را به ايشان بگويد ، و پس از آن همه موعظه و آوردن داستانهاى گذشتگان بفرمايد : حال اگر ايمان نمىآوريد ، و از شرك و فساد دست بر نمىداريد ، و آنچه كه من به گوشتان خواندم بيدارتان نكرد ، و اگر داستانهاى عبرتآورى را كه آوردم و سنتى را كه خدا در آنان معمول داشت برايتان گفتم و هيچيك در شما اثر نكرد ، پس هر چه مىخواهيد بكنيد ، و در موقعيت و وضعى كه داريد هر چه را براى خود خير تشخيص مىدهيد انجام دهيد ، ما هم كار خود را مىكنيم ، و انتظار مىبريم روزى را كه عاقبت ، عملتان به استقبالتان آيد ، و به زودى خواهيد فهميد كه آنچه ما از اخبار الهى مىگفتيم راست بود يا دروغ . اين بيان در حقيقت خاتمه دادن به احتجاج و نوعى تهديد است ، كه در داستانهاى گذشتگان از قبيل داستان نوح و هود و صالح بازگو كرده ، و در قصه شعيب از خود آن جناب حكايت كرده كه فرمود : « يا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلى مَكانَتِكُمْ إِنِّي عامِلٌ سَوْفَ تَعْلَمُونَ مَنْ يَأْتِيه عَذابٌ يُخْزِيه وَمَنْ هُوَ كاذِبٌ وَارْتَقِبُوا إِنِّي مَعَكُمْ رَقِيبٌ » « 1 » . * ( « وَلِلَّه غَيْبُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَإِلَيْه يُرْجَعُ الأَمْرُ كُلُّه » ) * از آنجا كه دستور گفتن رسول خدا ( ص ) به ايشان كه « يا قَوْمِ اعْمَلُوا » در حقيقت معنايش گفتن خود خدا بود ، لذا دنبال آن ، دو جمله مورد بحث را آورد تا رسول خدا ( ص ) دلگرم شود و مطمئن گردد كه به زودى گردش روزگار عليه آنان دور خواهد زد ، و كار به نفع وى خاتمه خواهد يافت . و در حقيقت معناى آيه اين است كه تو به كار و وظيفه خويش بپردازد و با پيروانت منتظر باش و بدانكه غيب آسمانها و زمين كه عاقبت امر تو و ايشان در آن نهفته است به دست پروردگارت است ، نه بتهاى ايشان كه با آنها شرك مىورزند ، و نه به آن اسبابى كه

--> ( 1 ) اى قوم ! شما به جاى خود عمل كنيد كه من نيز عمل مىكنم و به زودى خواهيد فهميد كه عذاب خوار كننده ، كه را خواهد آمد و دروغگو كيست . شما منتظر باشيد من نيز با شما منتظرم . سوره هود ، آيه 92 - 93 .