السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

520

تفسير الميزان ( فارسي )

خود باقى باشيم ) خداوند در پاسخشان اين آيه را فرستاد كه : و تهديدشان كرد به اينكه هر پيشامدى را كه بخواهيم براى او پيش مىآوريم « 1 » . مؤلف : بيان آيه شريفه آن طور كه در سابق گفتيم اجنبى از مضمون اين روايت است ، علاوه بر اينكه در ذيل روايت آمده كه خداوند هر چه را كه از ارزاق و مصائب و هر چيز ديگرى كه براى بندگانش مقدر كرده باشد ، مىتواند بر همان تقديرش باقى بگذارد ، و مىتواند آن را محو كند . و در روايت ديگر از جابر نقل شده كه رسول خدا ( ص ) در ذيل جمله مورد بحث فرموده « خداوند از رزق مردم يكى را محو و يكى را زياد مىكند ، و همچنين از اجلها و عمرها يكى را محو و يكى را زياد مىكند » و حال آنكه آيه شريفه عموميت دارد ، ناگزير بايد بگوييم مساله محو و اثبات ارزاق و آجال از باب مثال است . و نيز در همان كتاب است كه ابن مردويه ، از ابن عباس روايت كرده كه شخصى از رسول خدا ( ص ) از معناى آيه * ( « يَمْحُوا اللَّه ما يَشاءُ وَيُثْبِتُ » ) * سؤال كرد ، حضرت فرمود : اين در شب قدر و مربوط به فراز و نشيب محو و اثبات زندگانى و ارزاق بندگان است ، و اما حيات و مرگ و شقاوت و سعادت ، دستخوش ، تغيير نشده از آنچه تقدير است زوال نمىپذيرد « 2 » . مؤلف : اين روايت علاوه بر اينكه معارض روايات بسيار زيادى است كه از رسول خدا ( ص ) و ائمه اطهار ( ع ) و صحابه وارد شده ، با اطلاق آيه نيز معارض است ، و با دليل عقلى هم سازگارى ندارد . نظير آن از ابن عمر از رسول خدا ( ص ) نيز وارد شده كه در ذيل آيه مذكور فرموده : « مگر شقاوت و سعادت و حيات و موت ، كه قابل محو و اثبات نيست » . و نيز در همان كتابست كه ابن مردويه و ابن عساكر از على ( ع ) روايت كرده‌اند كه فرمود : از رسول خدا ( ص ) از اين آيه پرسش نمودم حضرت فرمود : ديدگانت را با تفسير آن روشن مىكنم ، و ديدگان امتم را كه بعد از من مىآيند با تفسير آن روشن مىسازم ، و آن اين است كه صدقه در صورتى كه با شرائطش انجام شود ، و احسان به پدر و مادر و به طور كلى كار نيك كردن ، شقاوت را به سعادت مبدل نموده عمر را طولانى ، و از پيشامدهاى بد جلوگيرى مىكند « 3 » .

--> ( 1 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 65 ط بيروت . ( 2 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 66 ، ط بيروت . ( 3 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 66 .