السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

512

تفسير الميزان ( فارسي )

احكام را محال مىپنداشتند ، و انتظار داشتند رسول خدا ( ص ) پيرو احكام دينى ايشان باشد . اين دو جهت و مخصوصا جهت اولى عمده جهتى بود كه ايشان را به اين طمع وامىداشت . بنا بر اين معناى آيه چنين مىشود : هم چنان كه بر اهل كتاب ( يهود و نصارى ) كتاب نازل كرديم ، بر تو نيز اين قرآن را نازل كرديم ، به زبان خودت ، و در حالى كه مشتمل بر حكم الهى ، و يا در حالى كه حاكم بين مردم است ، و تو اگر خواسته هاى اهل كتاب را پيروى كنى ، و مانند ايشان طمع بدارى كه به غير قرآن آيت ديگرى بر تو نازل شود ، و يا با ايشان مداهنه نموده ، به پاره اى از احكام منسوخه و يا تحريف شده ايشان تمايل كنى ، ما تو را به عقوبت مىگيريم ، و در آن وقت است كه به غير خدا دادرسى نخواهى داشت و كسى تو را از عذاب خدا نجات نتواند داد . بنا بر اين مخاطب در اين آيه تنها رسول خدا ( ص ) است ، نه امت ، آن چنان كه بعضى خيال كرده‌اند . * ( « وَلَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَجَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَذُرِّيَّةً وَما كانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّه لِكُلِّ أَجَلٍ كِتابٌ » ) * . بعد از آنكه رسول خدا ( ص ) را از پيروى اهل كتاب نهى فرمود : اينك حقيقت حال را به وى تذكر مىدهد ، و او را از چنين طمعى مايوس ساخته ، وادار مىكند كه بر خدا توكل نموده ، در امورش به او بازگشت نمايد . و آن حقيقت اين است كه سنت خدا بر اين جريان يافته كه انبياء ( ع ) از جنس خود بشر باشند ، و اصولا مساله ارسال رسل از طريق متعارف و مالوف صورت گيرد ، نه اينكه انبياء مالك غيب عالم و اختياردار چيزى از مختصات آن باشند ، مثلا داراى يك قوه غيبيه باشند كه با داشتن آن هر چه بخواهند بكنند . قادر على الاطلاق باشند و در نتيجه هر آيه و معجزه اى كه بخواهند و يا از ايشان طلب كنند بياورند ، بلكه ايشان مانند ساير مردم هستند و هيچ اختيارى از خود ندارند ، و همه امور بدست خداست . او است كه اگر بخواهد آيه و معجزه مىفرستد ، و البته وقتى مىفرستد كه حكمت الهىاش اقتضاء بكند ، و اينطور نيست كه همه اوقات در مصلحت و حكمت برابر باشند ، و گرنه حكمت باطل گشته ، نظام خلقت مختل مىگردد ، بلكه براى هر زمانى حكمتى است مناسب آن ، و حكمى است مساعد آن ، و به همين جهت براى هر وقتى يك آيه مناسب است . اين است آن حقيقتى كه گفتيم جمله * ( « وَلَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَجَعَلْنا لَهُمْ أَزْواجاً وَذُرِّيَّةً » ) * بدان اشاره مىكند . و جمله * ( « وَما كانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّه » ) * هم اشاره به آن