جمله * ( « وَهُوَ شَدِيدُ الْمِحالِ » ) * فرموده : مقصود آنست كه مكر خداوند شديد است « 1 » . و شيخ در امالى به سند خود از انس بن مالك روايت كرده كه گفت : رسول خدا ( ص ) مردى را نزد يكى از فراعنه عرب فرستاد تا او را بسوى خداى عز و جل دعوت كند ، مرد دعوت خود را كرد ، فرعون نامبرده پرسيد : بگو ببينم اين خدايى كه مرا بسويش مىخوانى آيا از نقره است يا از طلا يا از آهن ؟ مرد نزد رسول خدا ( ص ) برگشته گفته او را نقل كرد ، حضرت فرمود : برگرد و دعوت خود را مجددا برسان . عرض كرد يا رسول اللَّه او از پذيرفتن دعوتم سركشى كرد . فرمود : ( به تو مىگويم ) برگرد . مرد برگشته و او را بدين توحيد دعوت نمود ، او هم همان پاسخ اولى را داد ، در همين بين قطعه ابرى در آسمان غرش كرده صاعقه اى بر سر او انداخت و كاسه سرش را برد و او را هلاك كرد ، آن گاه اين آيه نازل شد : * ( « وَيُرْسِلُ الصَّواعِقَ فَيُصِيبُ بِها مَنْ يَشاءُ وَهُمْ يُجادِلُونَ فِي اللَّه وَهُوَ شَدِيدُ الْمِحالِ ) * « 2 » * ( » ) * . مؤلف : گفتارى كه در آخر اين روايت داريم ، همان گفتاريست كه در آخر داستان عامر و اربد داشتيم ، به اضافه اينكه در اين خبر دارد كه دنبال داستان مزبور آيه * ( « وَيُرْسِلُ الصَّواعِقَ . . . » ) * ، نازل شد ، و حال آنكه جمله مزبور قسمتى از آيه است و اگر بنا بود آيه نازل شود مىبايد از اول ، يعنى از * ( « وَيُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِه . . . » ) * نازل شود ، و در شان نزول معنا ندارد كه نصف آيه نازل گردد . و قمى در تفسير خود مىگويد : ابى الجارود از حضرت ابى جعفر ( ع ) روايت كرده كه در ذيل آيه * ( « وَلِلَّه يَسْجُدُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ . . . » ) * ، فرموده : اما آنهايى كه از اهل زمين ، خدا را سجده مىكنند همان كسانيند كه در اسلام به دنيا آمده‌اند ، كه خداى را به طوع و رغبت خود سجده مىكنند ، و اما آنهايى كه كرها سجده مىكنند ، عبارتند از كسانى كه : از روى ناچارى مسلمان شده‌اند ، و اما آنها كه سجده نمىكنند سايه شان خدا را در صبح و شام سجده مىكند « 3 » . مؤلف : ظاهر اين روايت با سياق آيه كريمه مخالفت دارد ، زيرا سياق آيه شريفه سياق بيان عموميت قهر خداى تعالى از راه بيان عظمت و علو او نسبت به آنچه كه در آسمانها و زمينند و حتى نسبت به سايه هاى ايشان است ، و اين بيان خبر مىدهد از اينكه سجده موجودات و

--> ( 1 ) تفسير نعمانى . ( 2 ) امالى شيخ طوسى . ( 3 ) تفسير قمى ، ج 1 ، ص 361 ، ط قم .