السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
449
تفسير الميزان ( فارسي )
« الذكر و الانثى جميعا » است « 1 » . مؤلف : مراد از « الذكر و الانثى جميعا » به دليل روايت آينده فرزند بيشتر از يكى است . و در همان كتاب از محمد بن مسلم و غير او ، از امام باقر و امام صادق ( ع ) روايت كرده كه فرمودند : مقصود از « ما تحمل » هر فرزندى است ، چه دختر باشد و چه پسر ، و مقصود از * ( « ما تَغِيضُ الأَرْحامُ » ) * آن چيزيست كه حمل نباشد ، و مقصود از * ( « وَما تَزْدادُ » ) * زياده از يك دختر و يا يك پسر است « 2 » . و در كافى به سند خود از حريز ، از كسى كه نامش را نبرده ، از يكى از دو امام ، يعنى امام باقر و يا امام صادق ( ع ) است كه در تفسير آيه * ( « اللَّه يَعْلَمُ ما تَحْمِلُ كُلُّ أُنْثى وَما تَغِيضُ الأَرْحامُ وَما تَزْدادُ » ) * فرموده : « غيض » هر حملى است كه كمتر از نه ماه باشد ، و مقصود از * ( « ما تَزْدادُ » ) * هر حملى است كه بيشتر از نه ماه باشد پس هر وقت كه زن در ايام حاملگىاش خون ديد ، به عدد همان ايام كه خون ديده روزهاى حملش زياد مىشود « 3 » . مؤلف : اين معنا معناى ديگرى است كه از بعضى « 4 » از قدماى مفسرين نيز نقل شده است . و در معانى الأخبار به سند خود از ثعلبة بن ميمون ، از بعضى از اصحاب ما اماميه ، از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه در تفسير جمله * ( « عالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهادَةِ » ) * فرموده : « غيب » آنست كه هرگز نبوده ، و « شهادت » آن است كه بوده « 5 » . مؤلف : مراد از جمله « هرگز نبوده » معدوم و لا شىء نيست ، بلكه امور بالقوه ايست كه فعليت به خود نگرفته باشند ، و تازه همين هم يكى از مصاديق غيب است نه معناى آن ، و اين خود واضح و روشن است . و در الدر المنثور است كه ابن منذر و ابن ابى حاتم ، و طبرانى در كتاب « كبير » ، و ابن مردويه ، و ابو نعيم در كتاب « الدلائل » ، از طريق عطاء بن يسار از ابن عباس روايت كردهاند كه گفت : اربد بن قيس و عامر بن طفيل به مدينه آمده ، خدمت رسول خدا ( ص )
--> ( 1 ) عياشى ، ج 2 ، ص 205 ، ح 13 . ( 2 ) عياشى ، ج 2 ، ص 204 ، ح 12 . ( 3 ) فروع كافى ، ج 6 ، ص 12 ح 2 ، ط بيروت . ( 4 ) تفسير على بن ابراهيم ، ج 1 ، ص 36 و تفسير روح المعانى ، ج 13 ، ص 109 ، ط بيروت . ( 5 ) معانى الاخبار ، ص 146 ، ج 1 ، چاپ جامعه مدرسين قم .