( براى اطمينان بيشتر ) از آن شهرى كه در آن بوديم سؤال كن و از قافله و كاروانيانى كه با آنان آمديم بپرس كه ما راست مىگوييم ( 82 ) . بيان آيات اين آيات داستان برگشتن برادران يوسف را بسوى پدرشان و راضى كردن پدر به اينكه برادر يوسف را براى گرفتن طعام بفرستد ، و نيز بازگشتن ايشان را بسوى يوسف و بازداشت كردن يوسف برادر خود را با حيله اى كه طرح كرده بود بيان مىفرمايد . * ( « فَلَمَّا رَجَعُوا إِلى أَبِيهِمْ قالُوا يا أَبانا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَأَرْسِلْ مَعَنا أَخانا نَكْتَلْ وَإِنَّا لَه لَحافِظُونَ » ) * . « اكتيال » به معناى گرفتن طعام است با كيل ، در صورتى كه با كيل معامله شود ، راغب گفته : كيل به معناى پيمان كردن طعام است ، وقتى گفته مىشود : « كلت له الطعام » با تعبير « كلته الطعام » فرق دارد ، اولى به معناى اين است كه مباشر پيمانه كردن طعام براى او من بودم ، ولى دومى به اين معنى است كه من طعام را با كيل و پيمانه به او دادم ، و معناى « اكتلت عليه » اين است كه با كيل از او گرفتم ، و لذا خداى تعالى فرموده : « وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ الَّذِينَ إِذَا اكْتالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ وَإِذا كالُوهُمْ . . . » زيرا در گرفتن تعبير كرده به « اكْتالُوا عَلَى النَّاسِ » و در دادن تعبير كرده به « كالوا الناس » « 1 » و اينكه فرموده : * ( « قالُوا يا أَبانا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ ) * » معنايش اين است كه اگر ما برادر خود را همراه نبريم و او با ما به مصر نيايد ما را كيل نمىدهند ، به دليل اينكه دنبالش فرموده : * ( « فَأَرْسِلْ مَعَنا أَخانا » ) * زيرا اين جمله اجمال آن جريانيست كه ميان آنان و عزيز مصر گذشته ، كه به مامورين دستور داده ديگر به اين چند نفر كنعانى طعام ندهند مگر وقتى كه برادر پدرى خود را همراه بياورند ، اين معنا را با جمله كوتاه * ( « مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ » ) * براى پدر بيان كرده و از او مىخواهند كه برادرشان را با ايشان روانه كند تا جيره ايشان را بدهند و محرومشان نكنند . و اينكه تعبير كردند به « اخانا - برادرمان را » به اين منظور بوده كه شفقت خود را در باره او به پدر بفهمانند و وى را دل خوش و از ناحيه خود مطمئن سازند . هم چنان كه جمله * ( « إِنَّا لَه لَحافِظُونَ » ) * هم با آن همه تاكيد كه در آن به كار رفته در مقام افاده همين غرض است .

--> ( 1 ) مفردات راغب ، ماده « كيل »