يكى ديگر اينكه منظور از خبر دادن يوسف به ايشان مجازات ايشان است به كيفر كار زشتى كه كرده بودند ، عينا مثل خود ما كه وقتى از كسى ناراحت مىشويم به عنوان تهديد مىگوييم به زودى خدمتت مىرسم و به تو مىفهمانم . « 1 » يكى ديگر قول بعضى « 2 » است كه مىگويند از ابن عباس روايت شده ، و آن اين است كه منظور از اينكه فرمود : « ايشان را به اين كارشان خبر خواهى داد » همان جريانى است كه بعدها يوسف ( ع ) در مصر با برادرانش داشت كه وقتى ايشان را شناخت ، جامى را به دست گرفت و آن را به صدا درآورد ، آن گاه فرمود اين جام به من خبر مىدهد كه شما برادرى از پدرتان داشته و او را در چاه انداخته و سپس به قيمت ناچيزى فروخته‌ايد . و ليكن وجوه بالا خالى از سخافت و سستى نيست ، و وجه همان است كه گفتيم ، چون اين تعبير در كلام خداى تعالى در معناى بيان واقع و حقيقت عمل زياد آمده مثل اين كه فرموده : « إِلَى اللَّه مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ » « 3 » و نيز فرموده : « وَسَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ اللَّه بِما كانُوا يَصْنَعُونَ » « 4 » و نيز فرموده : « يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللَّه جَمِيعاً فَيُنَبِّئُهُمْ بِما عَمِلُوا » « 5 » و همچنين در آيات بسيارى ديگر . بعضى « 6 » هم گفته‌اند : معناى آن اين است كه ما به وى وحى كرديم كه به زودى خبرشان مىدهى به آنچه كه بر سرت آوردند ، ولى آنها اين وحى را نمىفهمند . اين وجه خيلى بعيد نيست ، ليكن گفتگوى ما در اين بود كه جمله * ( « وَهُمْ لا يَشْعُرُونَ » ) * براى افاده چه نكته اى آورده شده ، و بنا بر اين وجه ، ظاهرا حاجتى به اين قيد به نظر نمىرسد . بعضى « 7 » ديگر گفته‌اند : معنايش اين است كه به زودى با ترقيى كه در زندگى و عزت و ملك و سلطنت مىكنى به آنان نتيجه و عاقبت اين رفتارشان را مىفهمانى ، چون خداوند تو را بر ايشان مسلط و ايشان را براى تو ذليل مىسازد ، و رؤيايت را حق و واقعى مىكند ، در حالى كه ايشان امروز نمىفهمند كه خدا به تو چه داده . فرق عمده اى كه اين وجه با وجه ما دارد اين است كه معناى خبر دادن را از خبر دادن

--> ( 1 و 2 ) مجمع البيان ، ج 5 ، ص 217 . ( 3 ) بازگشت همه شما به سوى خداست ، پس خبرتان مىدهد از آنچه پيشه خود ساخته بوديد . سوره مائده ، آيه 105 . ( 4 ) پس خداوند به زودى خبرشان خواهد داد از آنچه كه مىكردند . سوره مائده ، آيه 14 . ( 5 ) روزى كه خدا همه آنها را مبعوث كند ، و خبرشان دهد از آنچه مىكردند . سوره مجادله ، آيه 6 . ( 6 و 7 ) مجمع البيان ، ج 5 ، ص 217 .