اسماء خدا و هم دعوى اهل بهشت است « 1 » . مؤلف : منظور امام از تسبيح ، همين جمله « سبحان اللَّه » است كه ما مىگوئيم ، و معناى اسم بودنش براى خدا اين است كه دلالت دارد بر منزه بودن حق تعالى . و در كتاب اختصاص ، شيخ مفيد به سند خود از جعفر بن محمد از پدرش از جدش حسين بن على بن ابى طالب ( ع ) از رسول خدا ( ص ) - در حديثى طولانى كه حكايت گفتگوى آن جناب با مردى يهودى است - روايت كرده كه : يهودى از آن جناب سؤالهايى كرد ، و رسول خدا ( ص ) در آن گفتگو فرمود : وقتى بنده خدا مىگويد « سبحان اللَّه » همه موجوداتى كه پايين عرش هستند با او تسبيح مىگويند ، و در نتيجه به گوينده ده برابر پاداش داده مىشود ، و چون مىگويد : « الحمد للَّه » خداى تعالى از نعيم دنيا برخوردارش مىكند تا زمانى كه خدا را با نعيم آخرت ديدار كند ، و اين كلمه اى است كه اهل بهشت آن را هنگام دخول در بهشت مىگويند ، و هر سخنى در دنيا تمام و بريده مىشود مگر گفتن « الحمد للَّه » كه قطع نمىگردد ، و اين است معناى كلام خداى تعالى كه فرموده : « تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَه سَلامٌ » . « 2 » مؤلف : اينكه فرمود : و هر سخنى در دنيا تمام و بريده مىشود مگر « الحمد للَّه » ، معنايش اين است كه هر كلامى كه در دنيا به كار مىرود و در راه مقاصدى استعمال مىشود ، مقاصدى كه عايد صاحبش مىگردد - نظير سخنانى كه در مقاصد معاش و گفتگوهاى معمولى انسانها و سخنانى كه در عبادات به منظور تحصيل ثواب و امثال آن گفته مىشود - همه با قطع شدن زندگى دنيا قطع مىگردد ، چون بعد از دنيا ديگر خبرى از اين گونه مقاصد نيست ، نه مقاصد دنيايى در كار است و نه ديگر ثوابى مىتوان تحصيل كرد ، و از كلام آدمى باقى نمىماند مگر حمد خدا و ثناى بر او ، كه كلام اهل بهشت در بهشت است . و اينكه فرمود : و اين است معناى كلام خداى تعالى كه فرمود : « تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَه سَلامٌ » ، معنايش اين است كه تحيت در آن روز سلام مطلق است ، سلامى كه مىفهماند در آنجا هر چه كه هست موافق و ملائم با خواست آدمى است . پس ، انسان آنچه را كه اراده كند به نفع او است ، پس در بهشت ديگر به منظور بدست آوردن نتايجى هيچ سخنى استعمال نمىشود . و خلاصه ، كلام آن خاصيتى را كه در دنيا دارد از دست مىدهد ، تنها كلامى كه در آنجا به كار مىرود ثناء بر نعمتهاى جميلى است كه از ناحيه خداى تعالى مشاهده مىشود - دقت فرمائيد .

--> ( 1 ) تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 120 ، ح 9 . ( 2 ) اختصاص مفيد ، ط . انتشارات اسلامى ، ص 34 .