الأَرْضِ » « 1 » و اين آيه به يك قانون كلى الهى اشاره مىكند ، و آن اين است كه بطور كلى فرع هر چيزى به اصل خودش ملحق مىشود . * ( « قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ ما قَدْ سَلَفَ . . . » ) * كلمه « انتهاء » به معناى ترك و صرفنظر كردن از عملى است به خاطر نهى از آن ، و كلمه « سلوف » به معناى تقدم است ، و « سنت » طريقه و روش را گويند . رسول خدا ( ص ) در اين آيه مامور شده كه آن را بر كفار قريش قرائت نموده و ابلاغ بدارد ، و در معناى آن هم تطميع هست و هم تهديد ، و حقيقتش دعوت به اين است كه جنگ و فتنه انگيزى را ترك كنند تا خداوند بخاطر آن از ايشان آن قتل و آزارى را كه در باره مؤمنين روا داشته بودند بيامرزد و اگر از آنچه نهى شده‌اند دست برندارند ، همان سنت خدا كه در باره نياكان ايشان جريان يافت ، و نياكان آنان را هلاك و منقرض ساخت و كوششهايشان را هدر داد در حق ايشان نيز جريان مىيابد . * ( « وَقاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ كُلُّه لِلَّه فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّه بِما يَعْمَلُونَ بَصِيرٌ . . . » ) * اين آيه و آيه بعدش مشتمل است بر تكليف مؤمنين به وظيفه اى ، در قبال آن وظيفه اى كه كفار در آيه قبلى مكلف به آن بودند ، به اين معنا كه در آيه قبل فرموده بود : « به كفار بگو اگر از دشمنى خدا و رسولش دست بردارند جرائم گذشته شان آمرزيده مىشود ، و اگر آن خرابكارىها را تكرار كنند خوب مىدانند كه بر نياكانشان چه گذشت » ، آن گاه در اين آيه مىفرمايد به آنان چنين بگو : و اما تو و مؤمنين زنهار كه در مهم خود كه همان اقامه دين و تصفيه كردن و صالح ساختن محيط براى مؤمنين است كوتاهى و سستى نكنيد ، و به قتال كفار بپردازيد تا اين فتنه ها كه هر روز به راه مىاندازند خاتمه پذيرد و ديگر هواى فتنه انگيزى در سر نپرورانند ، اگر دست بردارند كه خداوند به پاداش اعمالى كه از ايشان ببيند جزاى خيرشان مىدهد ، و اگر سرپيچى كنند و هم چنان فتنه و جنگ به راه اندازند ، شما نيز جنگ را ادامه دهيد كه خداوند ياور شما است ، بايد اين را بدانيد و سستى و ترس به خود راه ندهيد .

--> ( 1 ) فرو فرستاد از آسمان آبى را پس هر آبگيرى به قدر ظرفيتش جريان يافت ، پس سيل كفى برآمده بر گرفت ، همچنين از آنچه ( از فلزات ) به طلب درست كردن زيور و يا ابزار آتش بر آن مىدميد كفى مانند كف آب ( روى مذابش قرار مىگيرد ) خداوند حق و باطل را اين چنين ( به آب و فلز مذاب - و كف روى آن دو ) بر هم مىزند اما كف پس با خشكيدن سيل از بين مىرود ، و اما آنچه به درد مردم مىخورد در زمين باقى مىماند . سوره رعد آيه 17