قرار نمىگيرد ، و ليكن علم ، از شرايط عامه هر تكليف است ، كه بدون آن هيچ تكليف مولوى منجز نمىشود ، و با اين حال هيچ احتياجى به ذكر * ( « وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ » ) * و تقييد نهى از خيانت را به علم به نظر نمىرسد ، پس بطور مسلم نكته اى در كار است . از طرفى هم ظاهر اينكه فرمود : * ( « وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ » ) * و متعلق علم را بيان نكرد اين است كه منظور ، علم به موضوع و اينكه اين عمل خيانت است مىباشد ، نه آنچه كه بعضىها گفته‌اند كه منظور از آن علم به مفاسد خيانت و سوء عاقبت آن و حكم خدا به حرمت آن است براى اينكه نه ظاهر لفظ آيه و نه سياق آن هيچ دلالتى بر اين معانى ندارد . پس يقينا تقدير جمله ، « و ان تخونوا اماناتكم » است ، بنا بر اين ، مجموع دو جمله * ( « لا تَخُونُوا اللَّه وَالرَّسُولَ وَتَخُونُوا أَماناتِكُمْ » ) * يك نهى واحدى مىشود كه به يك نوع خيانت تعلق گرفته ، و آن خيانت امانت خدا و رسول خدا ( ص ) است كه خود بعينه خيانت به امانت خود مؤمنين هم هست ، چون بعضى از امانتها منحصرا امانت خدا است در نزد مردم ، مانند احكام مشروعه خدا ، و بعضى از آنها منحصرا امانت رسول خدا ( ص ) است ، مانند سيره حسنه آن جناب ، و بعضى از آنها امانت خود مردم در ميان خودشان است ، مانند اماناتى كه در اموال و اسرار خود به يكديگر مىسپارند ، و بعضى از امانتها آن امانتى است كه خدا و رسول و خود مؤمنين در آن شريكند ، و آن عبارت است از امورى كه خداوند به آنها امر مىكند ، و رسول خدا امر آن جناب را اجراء مىنمايد ، و مردم از اجراى آن منتفع گشته ، و مجتمعشان نيرومند مىگردد ، مانند دستورات سياسى و اوامر مربوط به جهاد و اسرار جنگى كه اگر افشاء شود آرزوهاى دينى عقيم گشته و مساعى حكومت اسلامى بى نتيجه مانده و قهرا حق خدا و رسول هم پايمال مىشود ، و ضررش دامنگير خود مؤمنين هم مىگردد . پس خيانت در اين نوع از امانت ، خيانت به خدا و رسول و مؤمنين است ، و مؤمنى كه به چنين خيانتى دست مىزند علاوه بر اينكه مىداند به خدا و رسول خيانت كرده مىداند كه به خودش و ساير برادران ايمانيش هم خيانت كرده است ، و هيچ عاقلى حاضر نيست ، كه به خيانت به خود اقدام نمايد ، چون عقل هر كس قبح خيانت را درك مىكند ، و با داشتن اين موهبت الهى چگونه آدمى به خود خيانت مىكند ؟ پس معلوم شد منظور از اينكه فرمود : * ( « وَتَخُونُوا أَماناتِكُمْ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ » ) * - و خدا داناتر است - اين است كه در ضمن خيانت به خدا و رسول به امانتهاى خود خيانت مىكنيد با اينكه مىدانيد كه امانتهاى خدا و رسول امانتهاى خود شما است ، كه در آن خيانت مىكنيد ، و كدام عاقل است كه به خيانت به خود اقدام نموده و خرابيهايى به بار آورد كه مىداند ضررش