مىشود ، هم از جهت كيفيت و هم از حيث كميت . چون وقتى زمينه دل با نور هدايت آيات قرآنى روشن گرديد ، قهرا نور ايمان زياد مىشود و اين زيادى ، زيادى در كيفيت است . و نيز از آنجايى كه قرآن كريم مشتمل است بر معارف و حقايقى تازه و قهرا نور بيشترى از ايمان در دل پيدا مىشود و ايمان تازه ترى بر ايمان قبل علاوه مىگردد ، و اين زيادى در كميت است ، و نسبت زيادى ايمان به سوره هاى قرآنى ، از قبيل نسبت دادن به اسباب ظاهرى است ، ( يعنى همانطور كه مىگوئيم فلان غذا در مزاج ، فلان اثر را مىگذارد ، عينا به همين معنا مىگوئيم آيات قرآنى در جان آدمى نور مىبخشد ) و بهر تقدير ، پس سوره هاى قرآنى در دل مؤمنين اثر مىكند ، و ايمان آنان را زيادتر مىسازد ، و بدين جهت شرح صدر يافته ، رخساره هايشان از بهجت و سرور افروخته مىگردد ، * ( « وَهُمْ يَسْتَبْشِرُونَ » ) * . * ( « أَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ » ) * كه همان اهل شك و نفاقند ، * ( « فَزادَتْهُمْ رِجْساً إِلَى رِجْسِهِمْ » ) * ، يعنى ضلالتى جديد بر ضلالت قديمشان افزوده مىشود ، در اصطلاح قرآن رجس به معناى ضلالت است ، بدليل اينكه مىفرمايد : « وَمَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّه يَجْعَلْ صَدْرَه ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ كَذلِكَ يَجْعَلُ اللَّه الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ » « 1 » . و مقابله اى كه در ميان جمله * ( « الَّذِينَ آمَنُوا » ) * و جمله « * ( الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ » ) * برقرار است ، اين معنا را افاده مىكند ، كه آيه در باره كسانى است كه در دلشان ايمان صحيحى وجود ندارد ، و دلهايشان گرفتار شك و انكار است ، كه خود منجر به كفر مىشود ، و لذا در آخر مىفرمايد * ( « وَماتُوا وَهُمْ كافِرُونَ » ) * . اين آيه دلالت مىكند بر اينكه هيچ سوره اى از قرآن بى اثر در دلهاى شنوندگان نيست ، و اگر قلب شنونده سليم باشد ، ايمان و مسرتش زياده مىگردد ، و اگر قلب ، قلب مريضى باشد ، همين سوره هاى قرآن باعث مىشود كه رجس و ضلالت آنان بيشتر شود ، هم چنان كه نظير اين معنا را در آيه « وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَلا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَساراً » « 2 » تصريح نموده .

--> ( 1 ) و هر كه را كه بخواهد گمراه كند سينه اش را تنگ و كم گنجايش مىسازد كه تو گويى ( در پذيرش هدايت الهى ) مىخواهد به آسمان صعود كند بدينسان رجس را بر كسانى كه ايمان نمىآورند مسلط مىسازد . سوره انعام آيه 125 ( 2 ) و نازل مىكنيم از قرآن چيزهايى كه مايه شفاى ( دلها ) و رحمت بر مؤمنين است ، و كافران را جز زيانكارى نمىافزايد . سوره اسرى آيه 82