تنگ آمدند و بدانستند كه از خدا جز بسوى او پناهى نيست ببخشيد و به آنها توفيق توبه بداد تا توبه كنند كه خدا توبه پذير و رحيم است ( 118 ) . اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد از خدا بترسيد و قرين راستگويان باشيد ( 119 ) . مردم مدينه و باديه نشينان اطرافشان نمىبايست از پيغمبر خدا تخلف كنند ، و نه جان خويش از جان وى عزيزتر دارند ، اين بخاطر آن است كه در راه خدا تشنگى و رنج و گرسنگى به آنان نمىرسد ، و در جايى كه كافران را به خشم آورد قدم نمىگذارند ، و ضربه اى از دشمن نمىخورند ، مگر آنكه به عوض آن براى ايشان عمل صالحى نويسند ، كه خدا پاداش نيكوكاران را تباه نمىكند ( 120 ) . هيچ خرجى كم و زياد نكنند ، و هيچ دره اى نپيمايند ، مگر براى آنان نوشته شود ، تا خدا بهتر از آنچه عمل مىكردند به آنان پاداش دهد ( 121 ) . مؤمنان همگى نتوانند سفر كنند ، چرا از هر گروه از ايشان دسته اى سفر نكنند تا در كار دين ، دانش اندوزند ، و چون بازگشتند قوم خويش را بيم دهند ، شايد آنان بترسند ( 122 ) . اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد با آن كسانى كه از كفار مجاور شمايند كارزار كنيد ، و بايد در شما خشونتى ببينند ، و بدانيد كه خدا يار پرهيزكاران است ( 123 ) . بيان آيات اين آيات در باره مطالب گوناگونى است كه يك غرض واحدى ، همه را به هم مرتبط و به آن غرضى كه آيات قبلى در مقام بيان آن بود مربوط مىسازد ، زيرا اين آيات در پيرامون جنگ و جهاد است . بعضى از آنها مؤمنين مجاهد را مدح نموده و وعده جميل داده است . و بعضى از آنها از محبت و دوستى با مشركين و طلب مغفرت جهت ايشان نهى مىكند . بعضى ديگر از آنها دلالت بر گذشت خداى تعالى از آن سه نفرى دارد كه در جنگ تبوك تخلف ورزيدند ، بعضى ديگر اهل مدينه و اطراف آن را مامور مىكند به اينكه با رسول خدا ( ص ) هر جا كه خواست براى قتال بيرون رود بيرون روند ، و از آن جناب تخلف نكنند . بعضى ديگر مردم را دستور مىدهد كه از هر طائفه عده اى به كار تفقه در دين و آموختن معارف آن پرداخته ، پس از مراجعت به سوى قوم خود در ميان آنان به تبليغ دين بپردازند . و بعضى از آنها حكم مىكند به اينكه بايد با كفار همجوار كارزار كنند . * ( « إِنَّ اللَّه اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ . . . » ) * كلمه « اشتراء » به معناى قبول آن جنسى است كه در خريد و فروش در برابر پرداخت قيمت به انسان منتقل مىشود . خداى سبحان در اين آيه به كسانى كه در راه خدا با جان و مال خود جهاد مىكنند