كند از ايشان سر زده بود ، كه وقتى بازخواست شدند اين چه كارى بوده كه كرديد بهانه آورده‌اند به عذرى كه بدتر از گناه بوده و اين معانى را از آيه * ( « وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّما كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ » ) * مىتوان استفاده كرد : آيات بعد از اين آيه در يك سياق متصل و مربوط بهم ، دلالت دارند بر اينكه اين واقعه در ايامى اتفاق افتاده كه رسول خدا ( ص ) براى رفتن به جنگ تبوك از مدينه خارج شده و هنوز برنگشته بود ، اين معنا را از آيه « فَإِنْ رَجَعَكَ اللَّه إِلى طائِفَةٍ مِنْهُمْ » « 1 » و آيه « سَيَحْلِفُونَ بِاللَّه لَكُمْ إِذَا انْقَلَبْتُمْ إِلَيْهِمْ » « 2 » مىتوان فهميد . پس خلاصه آيات اين مىشود : جماعتى از كسانى كه با رسول خدا ( ص ) بيرون آمدند توطئه چيدند كه آسيبى به آن حضرت برسانند ، و در همين موقع بود كه به كلمات كفرآميزى كه كفر ايشان را بعد از آنكه اسلام آورده بودند ثابت مىكرد ، سخن گفته ، آن را مخفى داشتند ، آن گاه تصميم گرفتند نقشه اى كه براى كشتن رسول خدا ( ص ) چيده‌اند پياده كنند ، يا بدون خبر بر سرش بريزند ، و يا به نحوى ديگر آن حضرت را به قتل برسانند ، خداوند كيد ايشان را باطل نمود و رسواشان كرد ، و پرده از روى اسرار خطرناكشان برداشت ، بعد از آنكه مورد بازجويى قرار گرفتند گفتند : ما داشتيم آهسته با هم صحبت و بازى مىكرديم ، خداى تعالى به زبان پيغمبرش مورد عتابشان قرار داد كه شما خدا را مسخره و آيات او و پيغمبرش را استهزاء مىكنيد ، آن گاه تهديدشان مىكند به اينكه اگر توبه نكنند عذاب خواهند شد و پيغمبرش را امر مىكند تا به جهاد عليه ايشان و عليه كفار قيام كند . با اين معنا ، انطباق اين آيات با روايت عقبه روشنتر از روايات ديگرى است كه داستانهاى ديگرى براى شان نزول اين آيات نقل مىكند ، و ان شاء اللَّه به زودى بيشتر آن روايات را در بحث روايتى ايراد خواهيم نمود . * ( « يَحْذَرُ الْمُنافِقُونَ أَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِما فِي قُلُوبِهِمْ . . . » ) * منافقين اين معنا را مىديدند كه آنچه و يا بيشتر آنچه كه از اسرار خود از رسول خدا ( ص ) پنهان مىدارند و در فاش نشدنش سعى بليغ به كار مىبرند و كفر و نفاق و حرفهاى مفت و خرده گيريها و استهزاءها كه به خيال خود پنهانش مىدارند به رسول خدا ( ص ) مىرسد و آن جناب از آن اسرار خبر دارد و در ضمن آيات قرآن به مردم هم

--> ( 1 ) سوره توبه آيه 83 ( 2 ) سوره توبه آيه 95