شدند و بدين مناسبت آيه فوق الذكر نازل شد « 1 » . و در كافى به سند خود از ابى حمزه از ابى جعفر ( ع ) نقل كرده كه گفت : از آن حضرت معناى اين قول خداى عز و جل كه مىفرمايد : * ( « هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنا إِلَّا إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ » ) * را پرسيدم ، فرمود : يا مرگ در راه اطاعت امام ، و يا درك ظهور امام . آن گاه معناى جمله * ( « وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ » ) * را پرسيدم كه چطور ما خود در مشقت هستيم آن وقت در انتظار هستيم كه * ( ( أَنْ يُصِيبَكُمُ اللَّه بِعَذابٍ مِنْ عِنْدِه ) ) * خداوند ايشان را به عذابى از ناحيه خود معذب كند ؟ فرمود : مقصود مشقت نيست ، بلكه مقصود اين است كه خدا ايشان را مسخ كند ( او بايدينا ) و يا بدست ما به قتل برساند ، آن گاه به پيغمبرش مىفرمايد : * ( « فَتَرَبَّصُوا إِنَّا مَعَكُمْ مُتَرَبِّصُونَ » ) * « 2 » . مؤلف : اين روايت از باب تطبيق مصداق بر كلى است ، نه از باب تفسير . و در محاسن به سند خود از يوسف بن ثابت از ابى عبد اللَّه ( ع ) روايت كرده كه فرمود : هيچ عملى با داشتن ايمان ضرر نمىرساند ، و هيچ عملى هم با كفر سودى نمىبخشد . آن گاه فرمود : مگر نمىبينى كه خداى تبارك و تعالى فرموده : * ( « وَما مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقاتُهُمْ إِلَّا أَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّه وَبِرَسُولِه » ) * « 3 » . مؤلف : اين روايت را عياشى « 4 » و قمى « 5 » نيز از آن جناب و همچنين كلينى « 6 » در كافى در ضمن حديث مفصلى از آن حضرت روايت كرده ، و اين روايت را آيات و روايات ديگرى بيان مىكند ، و خلاصه معنايش اين است كه ايمان ما دام كه باقى است و از بين نرفته ، هيچ گناهى ضرر نمىرساند ، يعنى با داشتن ايمان هيچ گناهى انسان را گرفتار خلود در آتش نمىكند ، و ما دام كه كفر باقى است ، هيچ عمل نيكى آدمى را فائده نمىبخشد . و در مجمع البيان در تفسير : « مدخلا . . . » گفته است : امام ابى جعفر ( ع ) فرمود اين كلمه به معناى راه زير زمينى است « 7 » . و در كافى به سند خود از اسحاق بن غالب روايت كرده كه گفت ، امام صادق

--> ( 1 ) الدر المنثور ج 3 ص 248 ( 2 ) روضة الكافى ج 8 ص 239 ح 431 ( 3 ) محاسن ج 1 ص 166 ح 123 ( 4 ) تفسير عياشى ج 2 ص 89 ح 61 ( 5 ) تفسير قمى ج 1 ص 298 ( 6 ) اصول كافى ج 2 ص 464 ح 3 ( 7 ) مجمع البيان ج 5 ص 40