و خداوند مردمى را كه كفر بورزند هدايت نمىكند . بحث روايتى در تفسير عياشى از ابى خالد واسطى روايت كرده كه در ضمن حديثى گفته است : . . . آن گاه حضرت ( يعنى ابى جعفر ع ) فرمود : پدرم از على بن الحسين از امير المؤمنين ( ع ) روايت كرد كه فرموده : رسول خدا ( ص ) بعد از آنكه بيمارىاش شدت يافت فرمود : اى مردم سال دوازده ماه است ، كه چهار ماه آن حرام است ، آن گاه با دست خود اشاره كرد : رجب تك و جداست ، و ذى القعده ، ذى الحجه و محرم پشت سرهمند « 1 » . مؤلف : در بسيارى از روايات تاويلى براى ماه‌هاى دوازده گانه وارد شده ، و آن اينكه منظور از آنها دوازده امامند ، و منظور از چهار ماه حرام ، على امير المؤمنين و على بن الحسين ، و على بن موسى ، و على بن محمد ( ع ) اند ، و مقصود از سال رسول خدا ( ص ) است ، ليكن انطباق اين گونه روايات با آيه شريفه مخصوصا از نظر سياقى كه در آيه است خالى از خفا نيست . و در الدر المنثور است كه احمد ، بخارى ، مسلم ، ابو داود ، ابن منذر ، ابن ابى حاتم ، ابو الشيخ ، ابن مردويه و بيهقى در كتاب شعب الايمان خود ، از ابى بكره روايت كرده‌اند كه گفت : رسول خدا ( ص ) در سفر حجش خطبه اى ايراد كرد ، و فرمود : بدانيد كه روزگار دور خود را زد و دوباره به صورتى كه در روز اول خلقت آسمانها و زمين داشت برگشت . بدانيد كه سال دوازده ماه است ، و چهار ماه از آنها حرام است . سه ماه پشت سر هم ، يعنى ذى القعده ، ذى الحجه و محرم ، و يك ماه رجب كه منفرد و جدا است و بين ماه شعبان و جمادى قرار دارد « 2 » . مؤلف : اين خطبه از خطبه هاى معروف آن حضرت است ، و به طرق ديگرى از ابى هريره ، ابن عمر ، ابن عباس و ابى حمزه رقاشى از عمويش - كه او نيز تا حدى زمان رسول خدا ( ص ) را درك كرده بود ، و همچنين از ديگران نقل شده است « 3 » . و مقصود آن جناب از اينكه فرمود : « زمان دور خود را از سر گرفت و به حالتى كه در روز

--> ( 1 ) تفسير عياشى ج 2 ص 88 ح 56 ( 2 و 3 ) الدر المنثور ج 3 ص 234