السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
282
تفسير الميزان ( فارسي )
و همچنين مقايسه اى كه در روايت ابن سيرين آمده ، ميان سقايت و عمارت بوده با هجرت ، و ملحق شدن به رسول خدا ( ص ) و لوازم آن ، كه عبارتست از جهاد و اعمال دينى شريف ديگر ، چون در آن دارد : على ( ع ) عباس را دعوت به هجرت و پيوستن به رسول خدا ( ص ) كرد ، و عباس جواب داد كه عمارت مسجد الحرام و پرده دارى كعبه را به گردن دارد . و اين معنا را ابن مردويه هم از شعبى نقل كرده ، و در نقل وى دارد : عباس به على گفت : اگر تو پسر عموى پيغمبرى من عموى اويم ، به اضافه اينكه من سقايت حاج و عمارت مسجد الحرام را هم دارم ، پس خدا آيه * ( « أجَعَلْتُمْ سِقايَةَ الْحاجِّ . . . » ) * را نازل كرد « 1 » . و نيز همين معنا را ابن ابى شيبه ، ابو الشيخ و ابن مردويه از عبد اللَّه بن عبيده نقل كردهاند ، و در آن دارد كه : عباس به على گفت : آيا من در كارى بهتر از هجرت نيستم ؟ آيا اين من نيستم كه حاجيان را سقايت و مسجد الحرام را تعمير مىكنم ؟ پس بدنبال اين گفتگو آيه مورد بحث نازل شد « 2 » . بهر حال ، آن چيزى كه اين روايت نيز در صدد بيان آن است مقايسه بين سقايت حاج و عمارت مسجد و بين هجرت و آثار مترتب بر آن مىباشد ، از آن چيزهايى كه مستلزم ملحق شدن به پيغمبر است مانند جهاد كه از قبيل اعمال شريف دينى است . و همچنين روايت قرظى و روايات ديگرى كه در آن معنا وارد شده ، مانند آن روايتى كه حاكم آن را صحيح دانسته ، و روايتى كه عبد الرزاق از حسن نقل كرده كه گفته است : « آيه در باره عباس و على ( ع ) و عثمان و شيبه نازل شده » و همچنين روايت نعمانى كه گذشت ، همه ظاهر در اين هستند كه نزاع در آنها در افضليت سقايت و عمارت و ايمان و جهاد بوده ، با اين حال چه مزيتى در روايت نعمان بن بشير هست كه صاحب المنار از ميان همه اين روايات فقط آن را موافق كتاب دانسته ؟ و ثانيا اينكه گفت : « موضوع مفاخره از يك طرف اعمال نيكى بوده كه هم آسان و هم لذت بخش بوده ، مانند سقايت و پرده دارى ، و از طرف ديگر اعمال نيكى بوده دشوار ، مانند ايمان و مهاجرت و جهاد » با مدلول آيات سازگار نيست ، زيرا آيات همانطورى كه گفتيم ، دلالت دارد بر اينكه مقايسه و مفاخره نامبردگان در ميان اعمال خالى از روح ايمان و اعمال زنده به روح ايمان بوده ، مانند هجرت و جهاد از روى ايمان به خدا و روز جزا ، و بنا بر اين ديگر
--> ( 1 و 2 ) الدر المنثور ج 3 ص 218