لشكر روبرو شده و صفآرايى كردند و آماده جنگ شدند ابو جهل گفت : بار الها ! هر كدام از ما دو فريق سزاوارتر به نصرتيم آن فريق را نصرت ده ، مسلمين هم استغاثه كردند و در نتيجه ملائكه فرود آمدند و آيه * ( « إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ . . . » ) * نازل شد . و بعضى گفته‌اند : رسول خدا ( ص ) وقتى كثرت نفرات مشركين و كمى نفرات مسلمين را بديد رو به قبله كرد و گفت : بارالها ! وفا كن به آنچه مرا وعده دادى ، پروردگارا ! اگر اين گروه ( اصحاب من ) را به دست اين دشمنان هلاك سازى ديگر در روى زمين عبادت نمىشوى ، رسول خدا ( ص ) هم چنان خداى خود را مىخواند و دستها را رو به آسمان بلند كرد تا حدى كه ردايش از شانه اش افتاد ، در اين موقع بود كه خداوند آيه * ( « إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ » ) * را نازل كرد ، صاحبان اين قول گفتار خود را به عمر بن خطاب و سدى و ابى صالح نسبت داده‌اند ، و از حضرت ابى جعفر ( ع ) نيز روايت شده است . صاحب مجمع البيان سپس اضافه كرده كه : وقتى عصر شد ، و رفته رفته تاريكى شب رسول خدا ( ص ) و يارانش را فرا گرفت ، خداوند خواب را بر ياران او مسلط كرد ، و همه به حالت چرت درآمدند ، و چون زمينى كه ايشان در آنجا اطراق كرده بودند ريگزار بود ، و قدمهايشان مىلغزيد ( و از اين ناحيه ناراحت بودند ) ، خداوند باران را برايشان نرم نرم نازل كرد تا زمين نمناك و سفت گرديد ، و قدمها استوار گشت ، و همين باران در ناحيه لشكرگاه قريش مانند دهانه مشك مىريخت ، علاوه بر اين خداوند دلهاى كفار را پر از وحشت نمود ، هم چنان كه فرموده : * ( « سَأُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ » ) * « 1 » . مؤلف : لفظ * ( « إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ » ) * با نازل شدن آن در روز بدر و در پى استغاثه مسلمين سازگار نيست ، بلكه سياق آيه دلالت مىكند بر اينكه با آيه « يَسْئَلُونَكَ عَنِ الأَنْفالِ » و آيات بعد از آن نازل شده ، و اين آيات دلالت دارد بر يك حكايتى كه قبلا رخ داده است ، و خداوند در آن داستان بر مسلمين منت نهاده كه آيات نصرت را برايشان فرو فرستاده و نعمتهايى به ايشان ارزانى داشته است ، و اين نعمتها را به رخ ايشان مىكشد تا شكرش را به جا آورده ، و در اوامر و نواهيش اطاعتش كنند . و بعيد نيست اينكه در روايت مجمع البيان نزول آيه را بعد از استغاثه مسلمين در روز بدر دانسته ، از باب انطباق مضمون آيه با واقعه بدر باشد ( نه اينكه آيه در بدر نازل شده باشد ) و اين قبيل از مضمونها در روايات مربوط به شان نزول آيات زياد است .

--> ( 1 ) مجمع البيان ج 3 - 4 ص 525