عبد اللَّه ( ع ) روايت كرده كه در تفسير آيه * ( « فَسِيحُوا فِي الأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ » ) * فرموده‌اند : بيست روز از ذى الحجه و تمامى محرم و صفر و ربيع الاول و ده روز از ربيع الثانى است « 1 » . مؤلف : رواياتى كه بر طبق مضمون اين روايت از طرق شيعه از ائمه اهل بيت ( ع ) در تفسير چهار ماه مورد بحث وارد شده بسيار زياد است ، و كلينى و صدوق و عياشى و قمى و ديگران ( عليهم الرحمة ) در كتب خود آنها را نقل كرده‌اند . همين مضمون از طرق اهل سنت نيز روايت شده است ، البته در اين ميان روايات ديگرى از طرق آنان هست كه مضمونش غير اين مضمون است ، حتى در پاره اى از آنها چنين آمده : « ابو بكر در سال نهم هجرى در ماه ذى القعده با مردم به حج رفت » و چون اين روايت تاييد نشده لذا از استناد به آن چشمپوشى كرديم . و در تفسير عياشى از حكيم بن جبير از على بن الحسين ( ع ) روايت كرده كه در تفسير آيه * ( « وَأَذانٌ مِنَ اللَّه وَرَسُولِه » ) * فرموده است : مقصود از « اعلام » كننده ، امير المؤمنين ( ع ) است « 2 » . مؤلف : و اين معنا از حريز از ابى عبد اللَّه ( ع ) نيز و همچنين از جابر از امام صادق و امام باقر ( ع ) روايت شده ، و قمى آن را از پدرش از فضاله از ابان بن عثمان از حكيم بن جبير از امام على بن الحسين ( ع ) نقل كرده ، و سپس گفته است كه : در حديث ديگرى امام امير المؤمنين ( ع ) فرمود : من بودم اعلام كننده در ميان مردم . اين روايت را صدوق هم به سند خود از حكيم از آن جناب نقل كرده . صاحب الدر المنثور هم آن را از ابن ابى حاتم از حكيم بن حميد از على بن الحسين ( ع ) نقل كرده ، و صاحب تفسير برهان در كتاب خود گفته است كه : سدى و ابو مالك و ابن عباس و زين العابدين همگى گفته‌اند اعلام كننده على بن ابى طالب بود ، و به وسيله او پيام رسول خدا ( ص ) اداء شد « 3 » . و در تفسير برهان از صدوق و او به سند خود از فضيل بن عياض از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه گفت : من از آن حضرت از حج اكبر پرسش كردم . فرمودند : تو در

--> ( 1 ) تفسير عياشى ج 2 ص 75 ( 2 ) تفسير عياشى ج 2 ص 76 ( 3 ) الدر المنثور ج 3 ص 211