باره زده‌اند اين است عذاب مذكور در آيه را به فتح مكه تفسير كرده‌اند ، و حال آنكه فتح مكه هم براى مشركين و هم براى مؤمنين جز رحمت چيز ديگرى نبوده است . و نيز مىگويد : ترمذى از ابى موسى اشعرى روايت كرده كه گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : خداوند براى امت من دو امان نازل كرد ، يكى در جمله * ( « وَما كانَ اللَّه لِيُعَذِّبَهُمْ وَأَنْتَ فِيهِمْ » ) * است و يكى ديگر در جمله * ( « وَما كانَ اللَّه مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ » ) * است ، و وقتى من از ميان امتم بروم يك امان براى ايشان تا روز قيامت باقى مىماند ، و آن استغفار است « 1 » . مؤلف : مضمون اين روايت از خود آيه هم استفاده مىشود ، و در معناى آن از ابى هريره و ابن عباس از رسول خدا ( ص ) نيز روايت آمده « 2 » و مرحوم سيد رضى همين معنا را در نهج البلاغه از على ( ع ) نقل كرده است « 3 » . و در ذيل اين روايت اشكالى است ، و آن اين است كه با بيان سابق ما كه گفتيم « خداوند در قرآن امت اسلام را وعده عذابى داده كه قبل از روز قيامت واقع خواهد شد » نمىسازد ، مگر اينكه بگوييم قبل از روز قيامت روزگارى بر اين امت خواهد آمد كه مردم استغفار را به كلى ترك مىكنند . و نيز مىگويد : احمد از فضالة بن عبيد از رسول خدا ( ص ) روايت كرده كه فرمود : بنده از عذاب خدا ايمن است تا وقتى كه استغفار كند « 4 » . و در كافى از على بن ابراهيم از پدرش از حنان بن سدير از پدرش از ابى جعفر ( ع ) روايت كرده كه فرمود : رسول خدا ( ص ) فرمود : بودن من در ميان شما براى شما خير است ، چون خداوند مىفرمايد : * ( « وَما كانَ اللَّه لِيُعَذِّبَهُمْ وَأَنْتَ فِيهِمْ » ) * ، و رفتن من از ميان شما نيز براى شما خير است . گفتند : يا رسول اللَّه ! با اينكه فرمودى بودنت در ميان ما خير است چطور ممكن است رفتنت از ميان ما براى ما خير باشد ؟ فرمود : اما رفتنم از ميان شما بدان جهت براى شما خير است كه اعمال شما در هر پنج شنبه و دوشنبه بر من عرضه مىشود ، هر عمل نيكى كه در نامه عمل شما ببينم خدا را حمد مىكنم ، و هر گناهى ببينم براى شما طلب

--> ( 1 ) الدر المنثور ج 3 ص 181 ( 2 ) الدر المنثور ج 3 ص 182 ( 3 ) نهج البلاغه صبحى صالح ص 483 ( 4 ) الدر المنثور ج 3 ص 182