يك طرف پيغمبرى كه مبعوث بر آنان شده ، و يك طرف خود آنان ، و چون چنين بوده در آيه مورد بحث سؤال از رسول و مؤاخذه از مردم را متفرع بر مساله هلاكت مردم كرده است . از اينجا معلوم مىشود كه مراد از * ( « الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ » ) * مردم و مراد از « المرسلين » انبيا و پيغمبران است . اين را بدان خاطر گفتيم كه معلوم شود اينكه بعضىها گفته‌اند : مراد از * ( « الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ » ) * انبيا و مراد از « المرسلين » ملائكه مىباشد با سياق آيه نمىسازد ، زيرا سياق آيه سياق گفتگوى از مشركين است و معنا ندارد كه در چنين زمينه اى اسمى از مؤاخذه آنان برده نشود و در عوض پاى ملائكه به ميان آيد . علاوه بر اينكه آيه بعدى هم با اين احتمال سازگار نيست . از اين هم كه بگذريم بيان قبلى اسمى از ملائكه نبرده بود تا در اينجا هم مراد از مرسلين ملائكه بوده باشد . * ( « فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِمْ بِعِلْمٍ وَما كُنَّا غائِبِينَ » ) * خلاصه معناى آيات قبلى اين بود كه مشركين مربوب و مدبر بتدبير خداوندند ، و به زودى به آنچه كه كرده‌اند مؤاخذه شده و جزا داده مىشوند ، و چون اين مؤاخذه و بازخواست منوط بر اين است كه پرسش كننده ، داناى به اعمال آنان باشد ، و اگر نباشد ايمن از اين كه در جوابش دروغ بگويند نخواهد بود ، لذا جمله * ( « فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِمْ بِعِلْمٍ » ) * را متفرع بر آن كرد . « علم » را هم از اين نظر نكره و بدون الف و لام آورد تا اشاره به اهميت آن نموده بفهماند كه اين علم مانند علم شما نيست كه خطا و غلط در آن راه داشته باشد ، و براى تاكيد همين معنا جمله * ( « وَما كُنَّا غائِبِينَ » ) * را عطف بر آن نمود ، تا دلالت كند بر اينكه خداى تعالى شاهد و ناظر اعمال آنان است ، و علاوه بر اينكه ملائكه را موكل بر آنان نموده تا اعمال آنان را بنويسند خودش هم به هر چيزى محيط است . * ( « وَالْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُه فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ » * . . . * ( « ِآياتِنا يَظْلِمُونَ » ) * اين دو آيه خبر مىدهد از ميزانى كه عمل بندگان با آن سنجيده مىشود يا خود بندگان را از جهت عمل وزن مىكند ، از آيات ديگرى نيز اين معنا كه مراد از وزن ، حساب اعمال است استفاده مىشود ، مانند آيه « وَنَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ . . . وَكَفى بِنا حاسِبِينَ » « 1 » و از آن روشنتر آيه « يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتاتاً لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَه

--> ( 1 ) ترازوهاى عدل راى در روز قيامت مىگذاريم . . . و ما به تنهايى براى رسيدگى به حساب همه خلايق كافى هستيم . سوره انبيا آيه 47