توصيف كرده ، و اسمى از نازل كننده آن نبرده به خاطر تعظيم كتاب است . تفريعى هم كه در جمله * ( « فَلا يَكُنْ » ) * هست خالى از دلالت بر اين معنا نيست ، گويا فرموده : اين كتاب ، كتاب مباركى است كه آيات پروردگارت را كه بر تو نازل كرده برايت بيان مىكند ، بنا بر اين اگر مامور به تبليغ آن و دعوت مردم به سوى آن شده اى دلتنگ مباش ، بلى اگر قرآن غير اين كتاب بود و از ناحيه غير پروردگارت مىبود روا بود كه از جهت زحمات و محنتهايى كه در تبليغ آن است دلتنگ باشى . جمله * ( « لِتُنْذِرَ بِه » ) * نتيجه انزال كتاب و از نظر ادبى هم ظرفى است لغو و متعلق به آن ، نظير جمله * ( « وَذِكْرى لِلْمُؤْمِنِينَ » ) * ، و هم نتيجه ديگرى است براى آن . و اينكه فقط « ذكرى » را اختصاص به مؤمنين داده دليل بر اين است كه انذار اختصاص به آنان نداشته ، بلكه مؤمنين و غير مؤمنين را شامل مىشود . بنا بر اين ، معناى آيه چنين مىشود : اين كتاب بر تو نازل شده تا همه مردم را به آن انذار كرده مؤمنين را متذكر كنى ، چون تنها مؤمنينند كه به وسيله اين آيات و معارف الهيى كه در آن است به آن متذكر مقام پروردگار خود شده به همين وسيله ايمانشان زيادتر شده چشمشان روشن مىگردد ، نه عموم مردم . اثر اين كتاب در عموم مردم همان ترسانيدن آنان است ، بنا بر اين ، آياتى عموم مردم را متاثر مىسازد كه سخط و عقاب دنيايى و آخرتى پروردگار را ذكر مىكند . از اينجا معلوم مىشود اينكه بعضى گفته‌اند : جمله * ( « لِتُنْذِرَ بِه » ) * متعلق به « حرج » است ، و معناى آن اين است كه : « از تبليغ آن مترس و دلتنگ مباش » « 1 » تا چه اندازه بىاساس است ، زيرا ذكر كردن جمله * ( « وَذِكْرى لِلْمُؤْمِنِينَ » ) * بعد از جمله مزبور شاهد خوبى است براى فساد اين احتمال . و همچنين فساد احتمال ديگرى كه داده و گفته‌اند : مراد از مؤمنين هم آن كسانى است كه در روز نزول اين آيه مؤمن بوده‌اند و هم آن كسانى كه خدا مىداند بعدها ايمان خواهند آورد ، زيرا « ذكرى » كه در آيه ذكر شده جز بر مؤمنين فعلى صادق نيست . * ( « اتَّبِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلا تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِه أَوْلِياءَ قَلِيلًا ما تَذَكَّرُونَ » ) * پس از آنكه به پيغمبرش فرمود كتابى كه به وى نازل شده براى انذار بوده اينك خود قرآن شروع به انذار مردم نموده ، خطاب را متوجه آنان مىكند ، چون در انذار مردم بايد خطاب متوجه خود آنان شود . مردم را خطاب مىكند به اينكه بايد پيروى كنند آنچه را كه از پروردگارشان نازل

--> ( 1 ) تفسير المنار ج 8 ص 305