بنا بر اين مراد از اينكه در آيه مورد بحث فرمود : « حساب آنان بر تو و حساب تو بر آنان نيست » ، اين است كه از تو برنمىآيد و توان آن را ندارى كه حساب آنان را رسيده و كيفر و پاداششان دهى ، پس نمىتوانى كسانى را كه رفتارشان خوشايند تو نيست ، و يا از همنشينى آنان كراهت دارى از خود برانى ، چنان كه شان آنان نيست كه حسابدار اعمال تو باشند ، و تو از ترس اينكه مبادا مورد اعتراضشان واقع شوى و تو را به وجه بدى كيفر كنند و يا از ترس اينكه مبادا از نخوت و غرورى كه دارند از تو بدشان بيايد ، از آنان فاصله گرفته و طردشان نمايى . از اين روى هر كدام از دو جمله « ما عليك . . . » و « ما عليهم . . . » معناى مستقلى را مىرسانند . و نيز ممكن است از جمله * ( « ما عَلَيْكَ مِنْ حِسابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ » ) * ، استفاده تحمل حساب شود ، يعنى بخواهد بفرمايد : سنگينى و وزر و و بال اعمال زشت آنان بر تو نيست ، تا هر چه بيشتر گناه كنند ، تو بيشتر ناراحت شوى . اين نكته اى است كه از لفظ « على » استفاده مىشود ، زيرا اين كلمه ، اشاره دارد به اينكه گناه براى مرتكبش و يا هر كسى كه وزر آن را به دوش بگيرد ، داراى سنگينى است ، بنا بر اين ، اينكه در دنباله اش فرمود : * ( « وَما مِنْ حِسابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ » ) * با اينكه نيازى به ذكر آن نبود و معناى مزبور بدون آن هم تمام بود براى اين بوده است كه همه احتمالاتى كه به ذهن مىرسد ذكر شده و برابرى هر دو طرف كلام ، با هم تاكيد شده باشد . و نيز ممكن است كسى بگويد : مجموع اين دو جمله كنايه است از اينكه بين رسول اللَّه ( ص ) و بين آنان از جهت حساب ارتباطى نيست . بعضىها هم گفته‌اند : مراد از حساب ، حساب رزق است نه حساب اعمال ، و منظور اين است كه حساب رزق آنان بر تو نيست ، خداوند روزىشان داده و حساب روزىشان هم با او است و جمله * ( « وَما مِنْ حِسابِكَ عَلَيْهِمْ . . . » ) * تنها براى تاكيد همين معنا است ، چنانچه در وجه قبلى هم گذشت ، و اين دو وجه را گر چه ممكن است به نحوى توجيه نموده و ليكن وجه مورد قبول ، همان وجه اول است . * ( « فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ » ) * دخول در جماعت ظالمين متفرع بر طرد كسانيست كه پروردگار خود را مىخوانند ، بنا بر اين ، رعايت نظم كلام به حسب طبعى كه دارد اقتضا مىكرد كه جمله * ( « فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ » ) * متفرع بر جمله اى شود كه در اول آيه است ، يعنى جمله * ( « وَلا تَطْرُدِ الَّذِينَ . . . » ) * . و ليكن از آنجايى كه بين اين جمله و جمله اول آيه ، فاصله زيادى افتاده است از اين