نتيجه مىگيريم كه بيشتر افعال و كارهاى بزرگ محتاج به پايه و اساسى از معنويات و بنيادى از نفسانيات است ، آرى كارهاى بزرگ از هر كسى ساخته نيست ، نفسى بردبار و همتى بلند و عزمى آهنين لازم دارد ، كما اينكه رستگارى در آخرت و موفقيت در ايفاى وظائف عبوديت هم محتاج است به دلى پارسا و پرهيزگار . وقتى اين مقدمه روشن شد نكته اى كه در جمله * ( « لَسْتُمْ عَلى شَيْءٍ » ) * است به خوبى روشن مىشود ، چه اين جمله كنايه ايست از اينكه اهل كتاب جا پاى محكمى كه بتوانند بر آن تكيه كرده و تورات و انجيل و ساير كتب آسمانى را به پا داشته و از انقراض آنها جلوگيرى به عمل آورند ، ندارند ، و اين اشاره است به اينكه دين خداوند و فرامين او بار بس سنگينى است كه آدمى به خودى خود از اقامه آن عاجز است ، مگر اينكه بر اساسى ثابت تكيه داشته باشد ، و گرنه كسى از روى هوا و هوس نفسانى نمىتواند دين خدا را اقامه كند ، و اين اشاره را در بسيارى از آيات قرآنى مىيابيم ، چنان كه آيه شريفه « إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا » « 1 » يكى از آنهايى است كه اين اشاره را در خصوص قرآن دارد ، و آيه « لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ لَرَأَيْتَه خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِ اللَّه وَتِلْكَ الأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ » « 2 » و آيه « إِنَّا عَرَضْنَا الأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَالْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَأَشْفَقْنَ مِنْها . . . » « 3 » يكى پس از ديگرى از همان آياتند . و نيز قرآن كريم در باره تورات خطاب به موسى نموده و مىفرمايد : « فَخُذْها بِقُوَّةٍ وَأْمُرْ قَوْمَكَ يَأْخُذُوا بِأَحْسَنِها » « 4 » و هم خطاب به بنى اسرائيل كرده و مىگويد : « خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّةٍ » « 5 » و خطاب به يحيى كرده و مىفرمايد : « يا يَحْيى خُذِ الْكِتابَ بِقُوَّةٍ » ،

--> ( 1 ) بدرستى ما به همين زودى گفتارى را بر تو نازل مىكنيم كه سنگين است بر تو ( رسالت و ابلاغ آن ) . سوره مزمل آيه 5 . ( 2 ) اگر اين قرآن را بر كوهى نازل كنيم خواهى ديد كه كوه از ترس خدا خاضع و متلاشى مىشود ، و اين مثلها را براى مردم مىزنيم باشد كه بفكر بيفتند . سوره حشر آيه 21 . ( 3 ) ما عرضه كرديم اين امانت را بر آسمانها و زمين و كوه ها ، و آنها زير بار بدوش گرفتن آن نرفتند ، و از آن ترسيدند ولى انسان آن را بدوش گرفت ، زيرا او ستم پيشه و بسيار نادان مىباشد . سوره احزاب آيه 72 . ( 4 ) پس با كمال جديت و با عزمى راسخ بگير آن را و به قوم خود دستور بده تا بهترين آن را ( يا بطريق بهترى آن را بگيرند ) . سوره اعراف آيه 145 . ( 5 ) بگيريد آنچه شما را داده‌ايم با جديت تمام و عزم راسخ . سوره بقره آيه 63 . ( 6 ) هان اى يحيى بگير كتاب را با جديت تمام و عزم راسخ . سوره مريم آيه 12 .